Τετάρτη, 15 Σεπτεμβρίου 2021

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΒΑΛΥΡΑΣ. ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΠΑΣΑ

 ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Πολλοί από εμάς φοβόμαστε να κοιτάξουμε το βιβλίο της ζωής μας , να το ξεφυλλίσουμε !!
Κατά ένα περίεργο λόγο εμένα μου αρέσει διότι έτσι κάνω ένα λογαριασμό τι κέρδισα τι έχασα ....τι έμαθα και τι αγνόησα.....!!
Ανεκτίμητη αξία τα μαθήματα ζωής !!

 Η ζωή μας να σημαίνει το κυνήγι των ανώτερων πολιτιστικών-πολιτισμικών αξιών, πλήρη κατανόηση των μυστηρίων της φύσης και κατάκτηση της έσχατης αλήθειας, ελεύθερα να ασκήσουμε τις απεριόριστες δυνατότητες του μυαλού μας, για τον πλούτο της μιας και  μοναδικής μας ζωής.

Τρίτη, 14 Σεπτεμβρίου 2021

Το Ζωηφόρον Ξύλον νυν Προσκυνήσωμεν


Αφιερωμένο στον ευώδη βασιλικό που καλλιεργούμε εντός μας

 

      Στις 14 Σεπτεμβρίου υψώνεται ο Σταυρός για να δοξαστεί ο Χριστός και δοξάζεται ο Χριστός ώστε και εμάς να συνυψώσει μετά του εαυτού του. Η ζωή προσηλώνεται στο   ζωηφόρο ξύλο και αν δεν προσηλωνόταν οι κρουνοί της αφθαρσίας δεν θα  έτρεχαν αίμα και νερό ως καθάρσια του κόσμου , λέγει ο Άγιος Ανδρέας Κρήτης, ο Ιεροσολυμίτης (Μεγ. Συν. 1987, σελ. 338). Ο τύπος του σταυρού λατρευόταν από αρχαιοτάτων χρόνων όπως θα δούμε στη συνέχεια. Χωρίς τον σταυρό δεν θα μπορούσε να νικηθεί ο Άδης και ο θάνατος ούτε να νεκρωθεί ο πικρός όφις . Ο σταυρός είναι Μέγα Χρήμα με τα θαύματα του Χριστού και   τη νίκη  του Θείου Λόγου, και Τίμιο Ξύλο, καθώς και Τρόπαιο για του Θεού το πάθημα. Των δε θαυμάτων η κορωνίδα είναι η Σταύρωση και η Ανάσταση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού (Μεγ. Συν. 1987, τομ.θ΄, σελ.337-343).Ο Σταυρός δόξα Θεού ονομάζεται.

Δευτέρα, 13 Σεπτεμβρίου 2021

Η Παναγία μας Δακρύζει!

 Αφιερωμένο σε εκείνους που στεγάζουν  το  Άγιο Πνεύμα εντός τους

      Τόσο η εικόνα της Παναγίας Οδηγήτριας  στη Μονή Βουλκάνου, στην   Ιθώμη, αν την παρατηρήσει κάποιος προσεκτικά, παρουσιάζει μία σχισμή στο πρόσωπό της και το αριστερό της μάτι φαίνεται να δακρύζει όσο και άλλες εικόνες της Θεοτόκου Πανελλαδικά. Στην περιοχή της Νέας Ελβετίας στον Βύρωνα στην Αθήνα, από τις 8 Σεπτεμβρίου  του 2020 και για ένα συνεχές έτος η εικόνα της Παναγίας Παρηγορήτριας είναι δακρυρροούσα. Δάκρυα πόνου και αγάπης προς τον πάσχοντα λαό κυλούν από  τον αριστερό της οφθαλμό και ποτίζουν το πρόσωπο του Κυρίου και Υιού της.

Κυριακή, 12 Σεπτεμβρίου 2021

Η Κρουστάλλω , η Μεγάλη Ξεματιάστρα της Βαλύρας , με Ευθηνία Κυρίου Έπραξε

 Αφιερωμένο σε αυτούς που έχουν τα Χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος

        Στη Βαλύρα το  1890, έστειλε o Θεός ένα πολυόμματο από  τα τάγματα των αγγέλων  να ευλογήσει τη γέννηση μίας κόρης με απαστράπτον βλέμμα   , η οποία βαπτίστηκε στον Άγιο Αθανάσιο και έλαβε το όνομα Κρυσταλλία  . Η Κρουστάλλω της Βαλύρας, η μεγάλη  γητεύτρα των πονηρών οφθαλμών, ανέλαβε θεάρεστο έργο από τα γεννοφάσκια της μέχρι τα βαθιά της γεράματα , αφού μέχρι και η μαμμή  η οποία τη ξεγέννησε και είχε  θολό βλέμμα , μόλις  έπιασε τη Κρουστάλλω στα χέρια της και της χαμογέλασε το νεογέννητο   πέρασαν όλα!

Σάββατο, 11 Σεπτεμβρίου 2021

Σουνέλω, η Μεγάλη Χειροπρακτικός και Μαμμή της Βαλύρας

 Αφιερωμένο σε εκείνους που υπηρετούν  με θεία πίστη τον άνθρωπο ιατρικά

        Πριν το 1900 γεννήθηκε στη Βαλύρα μία πανέξυπνη κόρη με το χάρισμα της ιατρικής ,το οποίο κατέστη έκδηλο από τη παιδική της ηλικία. Το  παρανόμι της το εντοπίσαμε στα ιστορικά αρχεία του καθ. Ιωάννη Λύρα, την έλεγαν Σουνέλω. Η Σουνέλω έλαβε πολλά βραβεία στο Δημοτικό Σχολείο της Βαλύρας,  για την οργάνωση  των εργασιών της  και του τρόπου συμπεριφοράς της, όσον αφορούσε την υγιεινή και τη καθημερινή φροντίδα του σώματος. Εκείνο όμως που έμεινε αξέχαστο είναι πώς επανέφερε στη θέση του τον αριστερό παράμεσο μιας συμμαθήτριας της, που αποκολλήθηκε και κρέμασε παίζοντας. Κατανόησε η Σουνέλω από μικρή ότι κάτω από το δέρμα μας έχουμε νεύρα και κλειδώσεις και με σωστές ανατάξεις και μαλάξεις τα επαναφέρουμε όλα στη θέση τους. Η πρώιμη σχολική εμπειρία εντυπώθηκε στη μνήμη της και απασχολούσε τη σκέψη της μέχρι που τελείωσε το Δημοτικό Σχολείο.

Παρασκευή, 10 Σεπτεμβρίου 2021

Κατερίνη Μπουζαλά ,η Αείμνηστη Αηδών της Βαλύρας

 Αφιερωμένο στους  μουσικούς της Βαλύρας

       Η Κατερίνη Μπουζαλά παραμένει αλησμόνητη στη  μνήμη μας, γιατί το λαμπρό πέρασμα της από αυτόν τον μάταιο κόσμο ήταν γεμάτο από ανιδιοτελή προσφορά προς τον συνάνθρωπο.

Αξιοποιώντας τα μοναδικά θεϊκά της χαρίσματα, όπως την υπέροχη φωνή της, η οποία την ανέδειξε ως τη μοναδική και ανεπανάληπτη  τραγουδίστρια και μοιρολογήτρα της Βαλύρας, παράλληλα την ικανότητά της να προσφέρει υπηρεσίες μαμής στις γυναίκες του χωριού, την  κατέστησαν ένα από τα πιο αγαπητά και άκρως απαραίτητα πρόσωπα στο κοινωνικό υποστηρικτικό σύστημα των κατοίκων  του χωριού.

      Η Κατερίνη γεννήθηκε το σωτήριον έτος 1905 και  απεβίωσε ειρηνικά  και  χριστιανικά προς το τέλος της δεκαετίας του 1980.Από μικρή διακρίθηκε για τις μουσικές της ικανότητες, αφού από την πρώτη δημοτικού άφησε τον δάσκαλο στο  Δημοτικό Σχολείο της Βαλύρας   άφωνο, όταν του  τραγούδησε στο μάθημα της ωδικής  ένα μοιρολόι, που το είχε ακούσει κατά τις προηγούμενες μέρες στη κηδεία ενός  βρέφους, το οποίο έφυγε από τη ζωή άδοξα, λόγω αιμοφιλίας.

Πέμπτη, 9 Σεπτεμβρίου 2021

Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΟ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ ΣΤΟ ΠΟΛΥΕΔΡΟ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ, ΤΟ 1996

 ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

    Σήμερα κηδεύεται κοντά στους γονείς του και τον αδελφό του ο παγκόσμιος Μίκης Θεοδωράκης τον οποίο αυτές τις ημέρες όλα τα διεθνή ΜΜΕ  και τοπικά μέσα στην Ελλάδα  παρουσίασαν και αφιέρωσαν πολλές ώρες την πλούσια εργογραφία του ,τα διάφορα είδη μουσικής του, τη μουσική του σε κινηματογραφικές ταινίες, την αντιστασιακή του  και  αντιδικτατορική του δράση στη διάρκεια της χούντας,, τις συναυλίες του εντός και εκτός Ελλάδος, και τον άνθρωπο Θεοδωράκη. 

Στο πρόσωπο του συμπυκνώθηκε ο αγώνας μιας Ελλάδας ενάντια στη βαρβαρότητα, με δυνατά της όπλα τη μουσική, την ποίηση και την πίστη στις αξίες της δημοκρατίας και της ελευθερίας.

Θα παρουσιάσω μια εμπειρία μου από την συναντησή μας  στην Πάτρα , γνωρίζοντας και συζητώντας τον άνθρωπο Θεοδωράκη, το 1996,  στη μελοποίηση των ποιημάτων του συναδέλφου, φίλου και γείτονα, ποιητή  Διονύση Καρατζά από το Μίκη Θεοδωράκη ,ο οποίος ήταν μαθητής στο Τρίτο Γυμνάσιο Πατρών.

Η εκδήλωση έγινε   στον κήπου του Πολύεδρου της Πάτρας στην οδό Καραισκάκη και συζήτησα με τον άνθρωπο Θεοδωράκη  που με την πολλαπλή εργογραφία του γαλούχησε παγκοσμίως τρεις γενιές και τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Δεν θα αναφερθώ στην εργογραφία του Μίκη Θεοδωράκη  ,γιατί χρειάζονται χιλιάδες σελίδες, αλλά σε περίληψη το βιογραφικό και μελοποίηση των ποιημάτων του Διονύση Καρατζά.

Τετάρτη, 8 Σεπτεμβρίου 2021

Άμπελος Ευκληματούσα εξ Άννης Εβλάστησε και Βότρυν Γλυκύτατον Ήνθησε

 Αφιερωμένο στο Γενέθλιον της Θεοτόκου και στη Σωτηρία των Ανθρώπων

      Σήμερα, με ευφροσύνη εορτάζουμε το Γενέθλιον της Θεοτόκου, μητέρας του Θεού και των ανθρώπων. Η γέννησις Σου Θεοτόκε χαράν εμήνυσε πάση τη οικουμένη”. Ως ζεύγος λογικών  προβάτων, ο άγιος Ιωακείμ και η αγία Άννα, οι οποίοι υπηρέτησαν με σωφροσύνη τον παλιό νόμο, αλλά δεν αξιώθηκαν τέκνου, παρακάλεσαν με ευλάβεια και κατάνυξη ψυχής ο Θεός να ανατρέψει τη στειρότητα της   Άννης και να συλλάβει θείον τέκνον. Η αοίδιμος μήτρα της Άννης  συνέλαβε βρέφος πανάγιον.  “Η άγονος μήτηρ την άφθορον Μητέραν και Παρθένον απέτεκε” .Υμνούμε της Αγίας Άννης την ιερωτάτη λοχεία γιατί έφερε στον κόσμο θησαυρό αγαθών αναφαίρετο. “Σήμερον εκ ρίζης Ιεσσαί ράβδος έφυ, εξ ης άνθος αναβήσεται τω κόσμο θεοϋπόστατον”(Μεγ. Συν. Το. Θ΄, σελ. 180). Ως ρόδο ανάμεσα σε αγκάθια στο γένος των Ιουδαίων πρόβαλε η Μαριάμ, η Μητέρα του Θεού και με την ευωδία της  ενέδυσε τα Σύμπαντα.

Τρίτη, 7 Σεπτεμβρίου 2021

Αφιερωμένο σε εκείνους που αντιμετωπίζουν με αισιοδοξία τα απρόβλεπτα γεγονότα στη ζωή τους


        Αν προσπαθήσετε στη Βαλύρα να μάθετε ποιο ήταν το πραγματικό όνομα του Συφορούλια ,μάλλον θα πρέπει να πάτε στο Δημαρχείο για ενημέρωση. Το παρανόμι του ήταν και το κύριο όνομά του, αφού σε καθημερινή βάση τον έβρισκε και από μία συμφορά και μονολογούσε καταπονημένος “συφορά μου συφορά μου “ ασταμάτητα. Δεν υπήρξε σχεδόν ούτε μία ημέρα στη ζωή του που να μην εμπλακεί σε έκτακτα και απρόβλεπτα συμβάντα, ορισμένα  τα οργάνωναν συστηματικά  μέλη του κοινωνικού του περίγυρου για να  διασκεδάζουν ακούγοντας τον να ωρύεται, επαναλαμβάνοντας “συφορά μου συφορά μου”, άλλα ήταν  τυχαία γεγονότα,  πάντως τα πιο σημαντικά τα προγραμμάτιζε ο ίδιος ο διάβολος , ως χθόνιος δαίμονας, για να σπάει κατά καιρούς τη μονοτονία του ,εκτός Παραδείσου. Τον αγαπούσε δε τόσο ο   δαίμονας  του θανάτου, που τον ήθελε μεζέ στα λημέρια του , με συνοπτικές διαδικασίες.  Ένας άνθρωπος με θετική ενέργεια αναμένεται να προσελκύσει τη θετική ενέργεια του Σύμπαντος, αντίστοιχα όταν κάποιος δέκα φορές την ημέρα οδύρεται και αναστενάζει λέγοντας ¨συφορά μου”, δηλαδή  τι κακό   με βρήκε, δεν μπορεί παρά να είναι εραστής της συμφοράς, οπότε όχι άδικα φέρει το όνομα Συφορούριας.


Κυριακή, 5 Σεπτεμβρίου 2021

6. ΠΡΟΣΩΠΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΑΝ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΟ 1834.ΜΕΡΟΣ ΕΚΤΟ ΚΑΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ

 ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

ΕΠΕΤΕΙΑΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΑΡΙΟΣ

_Η Κοινότητα Άριος και ο Δήμος Καλαμάτας διοργανώνουν την Παρασκευή 30-07-2021 και ώρα 19:30 Επετειακή Εκδήλωση

"ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ"

των Αριτών Ηρώων Οπλαρχηγών της Ελληνικής Επανάστασης 1821

ΤΖΑΜΑΛΗ Αναστάση, ΚΑΒΔΑ Αθανάσιου, ΤΣΙΤΟΥΡΑ Νικήτα και λοιπών Αριτών Αγωνιστών, στο Ηρώο ΤΖΑΜΑΛΗ Αναστάση που βρίσκεται πλησίον της εκκλησίας Αγ. Τριάδος στον Άρι.

_Η Κοινότητα Άριος διοργανώνει το Σάββατο 31-07-2021 και ώρα 20:00 Εκδήλωση Ομιλία-Παρουσίαση με θέμα:

"Τα γεγονότα στην Μεσσηνία, που συγκλόνισαν την Ελλάδα, το καλοκαίρι του 1834",

με Κεντρικό Ομιλητή, τον Μεσσήνιο Εκπαιδευτικό και Ιστορικό Ερευνητή Κο. Γιάννης Λύρας

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στον προαύλιο χώρο το κτηρίου του "Αγροτικού Συνεταιρισμού" στον Άρι.

Χορηγοί της εκδήλωσης: Νερά "Ανδανία" και "Αφοί Λάμπου"

59. ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Οι πολιτικοί απ’ τα παλιά  Δεν διέθεταν καλά μυαλά

Ο λόγος τους διχαστικός  Δεν ήτανε ενωτικός.

Σπέρναν στο λαό διχόνοια Και αποκτούσανε προνόμια

Μας έφεραν τους  βασιλιάδες  Και η    Ελλάδα σε μπελάδες.

Οι βλάμηδες πολέμησαν Με πίστη για πατρίδα

Και Φαναριώτες Βαυαροί τους πήραν τα πρωτεία.

Τα αριστεία δόθηκαν Τρεις κλάσεις διαμορφώσαν

Στην Εθνική Αντίσταση Τα ίδια γεγονότα.

Κολοκοτρώνης φυλακή Διχόνοια και εμφύλιοι

Ο Ιμπραήμ λυσσομανάει Και θάνατο σκορπίζει.

 Δολοφονία Καποδίστρια Δεν μάθαμε όλη την αλήθεια

 Το παιχνίδι είναι στημένο  Στα αρχεία σφραγισμένο.

Το 34 συμβάντα 14

 τρεις δίκες και επανάσταση  Αυτή ήταν η κατάσταση.

Δολοπλόκος ο Κωλέττης το Μάσον επίτροπο  θα φέρει

  Κάνει τρεις δίκες παρωδία  Μοιάζει  αρχαία τραγωδία.

Παρασκευή, 3 Σεπτεμβρίου 2021

5.ΠΡΟΣΩΠΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΑΝ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΟ 1834

 ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

ΜΕΡΟΣ ΠΕΜΠΤΟ

 ΕΠΕΤΕΙΑΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΑΡΙΟΣ

_Η Κοινότητα Άριος και ο Δήμος Καλαμάτας διοργανώνουν την Παρασκευή 30-07-2021 και ώρα 19:30 Επετειακή Εκδήλωση

"ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ"

των Αριτών Ηρώων Οπλαρχηγών της Ελληνικής Επανάστασης 1821

ΤΖΑΜΑΛΗ Αναστάση, ΚΑΒΔΑ Αθανάσιου, ΤΣΙΤΟΥΡΑ Νικήτα και λοιπών Αριτών Αγωνιστών, στο Ηρώο ΤΖΑΜΑΛΗ Αναστάση που βρίσκεται πλησίον της εκκλησίας Αγ. Τριάδος στον Άρι.

_Η Κοινότητα Άριος διοργανώνει το Σάββατο 31-07-2021 και ώρα 20:00 Εκδήλωση Ομιλία-Παρουσίαση με θέμα:

"Τα γεγονότα στην Μεσσηνία, που συγκλόνισαν την Ελλάδα, το καλοκαίρι του 1834",

με Κεντρικό Ομιλητή, τον Μεσσήνιο Εκπαιδευτικό και Ιστορικό Ερευνητή Κο. Γιάννης Λύρας

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στον προαύλιο χώρο το κτηρίου του "Αγροτικού Συνεταιρισμού" στον Άρι.

Χορηγοί της εκδήλωσης: Νερά "Ανδανία" και "Αφοί Λάμπου"

Την 31 Ιουλίου 1834 εξέδωσε δύο διακηρύξεις, σε δημόσια συνέλευση, από τις οποίες η πρώτη, που υπογράφεται από έντεκα επαναστάτες, απευθυνόταν στον Ελληνικό Λαό και, αφού του γνωστοποιούσε τους βασικούς σκοπούς της Επανάστασης, που ήταν η αποφυλάκιση των καταδικασμένων σε θάνατο στρατηγών Θεοδώρου Κολοκοτρώνη και Δημητρίου Πλαπούτα, η παραχώρηση Συντάγματος και η απαλλαγή των πολιτών από την καταπιεστική διοίκηση και τη βαρειά φορολογία, ανέφερε ότι «ο Λαός της Επαρχίας Τριφυλίας, αγα­νακτισμένος και απελπισμένος από τις καταχρήσεις των Διοικητικών και Δικαστικών Αρχών, μη δυνάμενος πλέον να υποφέρει τα υπερβολικά βάρη και τον παράνομο τρόπο της εισπράξεως του περί αποδεκατώσεως φόρου, παραδειγματιζόμενος από την παράνομον και αυθαίρετον σύλληψιν και φυλάκισιν των συμπατριωτών ημών και φοβού­μενοι καθ' εκάστην περί της ασφάλειας της προσωπικής του ελευθε­ρίας, με αγανάκτησιν μας δε μαθόντες τον επηρεασμόν και την παράνομον επέμβασιν της εξουσίας εις το εν Ναυπλία  δικαστήριον, υπό του οποίου άνθρωποι προσφιλέστατοι εις την πατρίδα δια υποθετικά και ανύπαρκτα εγκλήματα κατεδικάσθησαν εις την εσχάτην τιμωρίαν, απεφασίσαμεν να ανακτήσωμεν τα πολιτικά μας δίκαια δια της δυνά­μεως, του μόνου και τελευταίου μέσου προς εδραίωσιν του καταπιε­ζομένου λαού. Επί τούτου λαβόντες τα όπλα εις τας χείρας, συνελάβαμε τας διοικητικάς και λοιπάς Αρχάς τας εν τη πόλει της Κυπαρισ­σίας, συνεννοούμενοι κατά τούτο και με τας πλησιεστέρας επαρχίας, επί σκοπώ του να ζητήσωμεν επιμόνως την ανόρθωσιν των δικαίων η­μών και προέτρεπε τους πληρεξουσίους της «πατριωτικής επιτρο­πής» Τριφυλίας να προωθήσουν τη συνταγματική μοναρχία.

Τετάρτη, 1 Σεπτεμβρίου 2021

Οι Ιερές Αποκαλύψεις στον Κεραμοπλαστικό Διάκοσμο του Ναού του Αγίου Βλασίου Βαλύρας

 

Αφιερωμένο σε αυτούς του έκτισαν και περιέσωσαν τα ιερά μνημεία της Βαλύρας

  Α.Ο Άγιος Βλάσιος ο θαυματουργός

 Λαιμόν Βλάσιος εκκοπείς δια ξίφους

Αλγούσι λαιμοίς ρευμάτων είργει βλάβας

Ενδεκάτη Βλασίου τάμεν αυχένα χαλκός ατειρής.


       Ο Άγιος Βλάσιος πριν μαρτυρήσει ζούσε έντιμο και αξιέπαινο βίο και ήταν κατά τον μέγα Ιωβ άκακος, άμεμπτος, αληθινός και θεοσεβής, και απείχε παντός πονηρού πράγματος. Ήταν άριστος ιατρός και περίφημος σε πολλούς τόπους. Γι αυτό τον τίμησαν και τον ψήφισαν Επίσκοπο Σεβαστείας. Εκείνος όμως αποσύρθηκε στο όρος Άργος και κλείστηκε μέσα σε ένα σπήλαιο, όπου με καθαρότητα ψυχής προσευχόταν κατά μόνας στον Θεό .Δεν τον αγαπούσαν μόνο οι άνθρωποι, αλλά και τα θηρία που πήγαιναν προς αυτόν και δεν ήθελαν να αναχωρήσουν αν δεν έβαζε το χέρι του επάνω τους για να τα ευλογήσει.

Τρίτη, 31 Αυγούστου 2021

Αφιερωμένο στα αιωνόβια δέντρα της Μεσσηνίας

        Ένας  αιωνόβιος  πλάτανος στέκει αγέρωχος στη Πύλο .Έχει εμπεδώσει την νεότερη ιστορία του Ελληνικού  Έθνους παραστατικά, αφού ήταν αυτόπτης μάρτυρας στη Μάχη του Ναυαρίνου. Το ίδιο και μία γηραιά ελαία στη Καλαμάτα, αφού χαιρέτισε τα παλικάρια, τους αγωνιστές της Ελληνικής Επανάστασης , στις 23 Μαρτίου ,  1821, αλλά είναι και η μόνη μάνα-ελιά, που επέζησε από τις καταστροφές που πραγματοποίησε ο Ιμπραήμ στην αγροτική παραγωγή το 1826. Η συγκεκριμένη ελιά έχει περίμετρο εννέα μέτρα και η ηλικία της υπολογίζεται στα 800-850 έτη ή και περισσότερο. Η μάνα ελιά βρίσκεται σε οικόπεδο του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου , στην οδό Λακωνικής 85 στη Καλαμάτα, και κηρύχτηκε διατηρητέο μνημείο της φύσης με την υπ΄αριθμό 2009951/7950/1979 απόφαση του Υπουργείου Γεωργίας, και το υπ΄αριθμό διάταγμα 121/τ.Δ/1980.

Δευτέρα, 30 Αυγούστου 2021

Η Τιμία Ζώνη της Θεοτόκου στον Αγώνα του 1821

 Αφιερωμένο σε όσους υπερασπίστηκαν τα άγια με την ίδια τη ζωή τους

      Η εορτή της Τιμίας Ζώνης της Θεοτόκου, στις 31 Αυγούστου, ήταν ανέκαθεν ημέρα αργίας για τους εργαζόμενους αγρότες της Βαλύρας, αλλά και για τις νοικοκυρές, οι οποίες δεν έπιαναν βελόνα  και κλωστή στα χέρια τους, ακόμη και τα βασικά φαγητά τα είχαν ετοιμάσει από την προηγούμενη μέρα. Όλοι εκκλησιάζονταν και όσες είχαν την τύχη να έχουν μία   υφαντή άσπρη ταινία από το Άγιο Όρος, ευλογημένη πάνω στην Αγία Ζώνη, την δάνειζαν σε εκείνες που ήταν στείρες για να την φορούν μέχρι να συλλάβουν. Επίσης, τη χρησιμοποιούσαν για αρρώστους, που έπασχαν από   ανίατες και /ή σοβαρές ασθένειες.

Είναι πολλά τα θαύματα της Αγίας Ζώνης της Θεοτόκου, αλλά και οι περιπέτειες που υπέστη κατά την περίοδο του 1820-1830, με κόστος τη ζωή πέντε αγίων μοναχών του Βατοπαιδίου. Θα προσπαθήσουμε να διεισδύσουμε σε συγκλονιστικά γεγονότα, με τη βοήθεια  σχετικής μελέτης  του Μηνδρινού Ματθαίου (1997)   Γυμνασιάρχη Άνδρου,   και τις μαρτυρίες  του     Αντωνίου Ν. Σιγάλα, αστυνόμου του Δήμου Καλλίστης στη Σαντορίνη, στο νησί της Αγίας Ειρήνης, όπως τις κατέγραψε στο προσωπικό του ημερολόγιο το 1830-1840. Παράλληλα, θα  αναφερθούμε  σε αντίστοιχο έγγραφο της Μονής Βατοπαιδίου, και  σε σχετικές ιστορικές πηγές. Τέλος, θα παραθέσουμε τι έχει διασώσει η λαϊκή παράδοση στη Βαλύρα Μεσσηνίας για την Τιμία Ζώνη κατά την περίοδο της Ελληνικής  Επανάστασης , το 1821.

Κυριακή, 29 Αυγούστου 2021

Η Ίνδικτος, την 1η Σεπτεμβρίου και η Αρχή του Εκκλησιαστικού Έτους

Αφιερωμένο σε όσους θησαυρίζουν πνευματικούς θησαυρούς επί γης

        Καλή Χρονιά,   ευχόμαστε σε πνευματικό επίπεδο, αφού το έτος για τη σπορά και τα γεννήματα του νου και της ψυχής αρχίζει  την 1η Σεπτεμβρίου, για τον Ορθόδοξο Χριστιανισμό. Η εκκλησία ονόμασε  αυτή την εναρκτήριο ημέρα Ίνδικτο, δηλαδή “ένδειξη”αρχής, των μαθημάτων και άθλων  ενώπιον του   Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, όσον αφορά τα έργα των ανθρώπων, τα οποία θα στεφανώσει Χριστός,  εφ΄ όσον ο πνευματικός μας αγρός βλαστήσει τον Μάρτιο στάχυ  και τον Αύγουστο , κατά το θέρος, φέρει πολύ καρπό στον αγρό του Θεού.

 Ο ορισμός της Ινδίκτου

     Η λέξη Ίνδικτος είναι λατινικής προελεύσεως και προέρχεται από το λατινικό ρήμα indico , το οποίο αντίστοιχα  προήλθε από το Ελληνικό ρήμα  ενδείκνυμι. Ένδειξις (Liddell an Scott,II,E-K) στην αρχαιότητα σήμαινε “φανέρωσις κατά των ατίμων και ποιούντων ά κωλύουσι οι νόμοι” (Δημ. 504,24).Το indictus εμπεριέχει και την έννοια του αρρήτου στα λατινικά. Ένδικοι είμαστε όλοι επί των πραγμάτων κατά το δίκαιον του Θεού. Ο Πίνδαρος λέγει (Πινδ. 0.7.107)” πριν γ΄αν ενδείξω τι δρω, πριν ποιήσω γνωστόν εις την πόλιν τι πράττω”. Στη Βυζαντινή αυτοκρατορία υπήρχαν τρία είδη Ινδικτιώνος, πρώτον η αυτοκρατορική ,Καισαρική και Κωνσταντινιακή που αρχή της ήταν η 24η Σεπτεμβρίου, δεύτερο  η λεγόμενη Παπική, η οποία άρχεται την 1η Ιανουαρίου και τρίτο της Κων/πόλεως ,την οποία παρέλαβαν οι Πατριάρχες μετά την πτώση της Ανατολικής Αυτοκρατορίας.

Σάββατο, 28 Αυγούστου 2021

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙ ΒΑΛΥΡΑΣ. ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ ΝΑΟΙ

 ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

 ΟΙ 14 ΝΑΟΙ ΤΗΣ ΒΑΛΥΡΑΣ.

 -Οι 2 βυζαντινές εκκλησίες έχουν δημοσιευτεί το 2002 στην εφημερίδα σημαία της Καλαμάτας το 2002 Φεβρουάριος Μάρτιος από το συνάδελφο Γιώργο Γιακουμή και από τους Δημητροκάλλη και Χαράλαμπο-Λασκαρίνα Μπούρα, τους οποίους είχα φιλοξενήσει ,και οι τότε εκλεγμένες τοπικές αρχές όπως και οι νυν δεν έδειξαν κανένα ενδιαφέρον.

-το 1986 έγινε ο σεισμός της Καλαμάτας κάνοντας ζημιά και στον ενοριακό ναό της Βαλύρας. Αποκολλήθηκε ο  κεραμικός λίθος θεμελίωσης του ναού που γράφει τα ονόματα των 4 τότε επιτρόπων, τους 2 τέκτονες από τα Κικαλέικα Λαγκαδίων και το έτος θεμελίωσης του ναού το 1829. Οι τότε επίτροποι, ιερείς, ιεροψάλτες δεν του έδωσαν καθόλου σημασία. Το πώς βρέθηκε στα χέρι μου είναι μια πονεμένη ιστορία. Οι παππούλης  και πατέρας μου ήταν επίτροποι στην εκκλησία και ο εγγονός μετά από 36 χρόνια θα εντοιχίσει τον κεραμικό λίθο θεμελίωσης του ναού στη θέση που του ανήκει

 Ο σεβασμιότατος Μεσσηνίας με τον οποίο είχα συνάντηση μου πρότεινε να εντοιχιστεί και να γίνει η δοξολογία στην εορτή του Αγίου Αθανασίου ,στις 18 Ιανουαρίου. Βρήκα ειδική στη συντήρηση έργων τέχνης που θα γυαλίσει τον κεραμικό λίθο ,και θα  τονίσει τα ονόματα των επιτρόπων ,μαστόρων, και χρονολογία θεμελίωσης του ναού.


 

ΑΠΟ ΤΟΥΣ 14 ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΒΑΛΥΡΑΣ ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΕΙΝΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΡΑ ΜΕΡΙΑ, Ο ΕΝΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΜΠΟ ΚΑΙ ΟΙ ΟΚΤΩ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟΝ ΟΙΚΙΣΜΟ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΑΣ.

Από αυτούς οι 4 έχουν εξαφανιστεί και υπάρχουν υπολείμματα (Αγιολιάς, Αγιοπέτρος, Βαλτοκκλησιά, Άγιος Κων\νος), οι 2 είναι σε ερειπώδη κατάσταση (Αγιος Βλάσσης, Αγία Παρασκευή) και οι υπόλοιποι βρίσκονται σε καλή σχεδόν κατάσταση (Παναίτσα, Αγιάννης, Άγιος Γεώργιος-κοιμητήριο, Άγιος Κων\νος νέος, Άγιος Νικόλαος, Αγία Τριάδα, Άγιος Δημήτριος  , και Άγιος Αθανάσιος.

Για τους ναούς Άγιο Βλάσση και Παναίτσα 11ου  ΚΑΙ 10ου  αντίστοιχα έχουν δημοσιευτεί στα έντυπα των Χαρ. Μπούρα και Δημητροκάλλη και  , στην εφημερίδα Σημαία Καλαμάτας  ,από το Γιώργο Γιακουμή.

Η θεμελίωση του  ιερού ναού του Αγίου Κωνσταντίνου ,στη Βαλύρα έγινε στις 10-8-2006 και τα εγκαίνια έγιναν στις 4-11-2007, από τους μητροπολίτες Μεσσηνίας Χρυσόστομο και Μονεμβασιάς και Σπάρτης Ευστάθιο.

Στη διάρκεια των δύο αυτών χρόνων, όποτε ερχόμουν από την Πάτρα στο χωριό μου, είχα πάντα μαζί μου τη φωτογραφική μηχανή. Φωτογράφιζα τα διάφορα στάδια της ανέγερσης του ναού  και συγκέντρωσα όλο το φωτογραφικό υλικό το οποίο και  αναρτήσαμε.

Παρασκευή, 27 Αυγούστου 2021

Ο Ιατρός Παναγιώτης Παπασαραντόπουλος, (Παπάσης ) στη Βαλτοκκλησιά της Βαλύρας, το 1920

 Αφιερωμένο  σε εκείνους που οικοδόμησαν ιερούς ναούς στη Βαλύρα 

     Ο ιατρός Παναγιώτης Παπασαραντόπουλος γεννήθηκε στη Βαλύρα ,πριν το 1900, και απεβίωσε στις 9 Ιουνίου το 1938,  ευτυχώς, χωρίς να προλάβει να δει η ευγενική ψυχή του τις καταστροφές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και τον Εμφύλιο  Σπαραγμό του τόπου μας. Ήταν υιός του Αριστόδημου Παπασαραντόπουλου, επίσης ιατρού, και γόνος μίας παλιάς και ευκατάστατης οικογένειας  του  χωριού. Τη παλιά οικία της οικογένειας Παπασαραντόπουλου χρησιμοποίησε ως χώρος διαμονής  του  ο Τζαφέρ Αγάς , ο οποίος ήταν ο τέταρτος κατά συνέχεια αγάς στη Βαλύρα.  Έχει καλντερίμι, πολεμίστρες, κρυψώνες και το υπόγειο είναι θολωτό.Το 1814 δωρίστηκε    από τον παπά Σαράντη, συγγενή του ιατρού Παπάση. Ο Παναγιώτης Παπασαραντόπουλος, από τη παιδική  του ηλικία ,διακρίθηκε για την οξύνοια του, επιμέλεια, πειθαρχία και άριστη διαγωγή του και έλαβε πολλά αριστεία κατά τα μαθητικά του χρόνια. Στη συνέχεια σπούδασε ιατρική στην Ελλάδα και  συνέχισε στη Γαλλία,  όπου ειδικεύτηκε σε αρκετούς τομείς,  και έλαβε   το όνομα Παπάσης, το οποίο κράτησε μέχρι το γήρας του, διαβάζουμε στο βιβλίο του καθ. Ιωάννη Λύρα, “Βαλύρα Ονομάτων Επίσκεψις”,(Λύρας, 2018, σελ.18-20).

Πέμπτη, 26 Αυγούστου 2021

Η Εορτή του Αγίου Φανουρίου στη Βαλύρα ,τον Αύγουστο του 1968


Αφιερωμένο  στους συνανθρώπους μας,  οι οποίοι  χρειάζονται βοήθεια ,λόγω των πρόσφατων πυρκαγιών στη Μεσσηνία

       Ήταν μεγάλη και σημαντική η εορτή του Αγίου Φανουρίου, ιδιαίτερα για τις  νέες νοικοκυρές και τις ανύπαντρες γυναίκες της Βαλύρας, εκτός από τις γιαγιάδες  , οι οποίες  παραδοσιακά εόρταζαν τον Άγιο, ως αναπόσπαστο μέρος της Χριστιανικής μας παράδοσης.
Κάθε σπίτι ετοίμαζε τη Φανουρόπιτά του με   εννέα υλικά, όσο και τα τάγματα των αγγέλων, άλλοι πάλι με επτά  , όσα τα μυστήρια της εκκλησίας και οι ημέρες της Δημιουργίας του Κόσμου.
Θυμάμαι, ήμουν δέκα ετών και η γιαγιά μου Κωνσταντινιά με έστειλε στο μπακάλικο της πλατείας, ενωρίς το πρωί της 26ης Αυγούστου ,για να   αγοράσω τριμμένη κανέλα ,  ξανθή σταφίδα και σουσάμι.
Θα ετοίμαζαν δύο φανουρόπιτες με τη μητέρα μου και θα τις έψηναν στον ξυλόφουρνο στην αυλή στο σπίτι της γιαγιάς μου, που ήταν χαμηλά στη Δημοσιά, προς τη γέφυρα της Βαλύρας.
Καθώς ψώνιζα στο μπακάλικο του Μακρή, πέρασε ο παπά  Δημήτριος Ξυδόπουλος, του φίλησα το χέρι και τον ρώτησα:

Τετάρτη, 25 Αυγούστου 2021

Μια Πεταλούδα στο Κουτί κι Οκτώ Σκαντζοχοιράκια

 Αφιερωμένο στη πανίδα της Βαλύρας

      Το σωτήριον έτος 1969 κι ενώ  είχε αρχίσει η τελευταία μας σχολική χρονιά στο Δημοτικό Σχολείο της Βαλύρας, διαπιστώσαμε ότι ο κατά τα άλλα ποιητής και ρομαντικός δάσκαλος μας κύριος Χρήστος ήταν και γητευτής φιδιών. Τι θέλαμε και τον είδαμε σε φωτογραφία μαζί με έναν φίλο του που  βαστούσαν δυο φίδια από τον λαιμό;  Έκτοτε δεν τον ξαναπιστέψαμε ,όταν κρατούσε γιασεμιά και μας τραγουδούσε του Διονυσίου Σολωμού “την είδα την Ξανθούλα”.

-Ποια Ξανθούλα φιδομάνα κύριε; λέγαμε και χαζογελούσαμε, ιδίως εμείς τα κορίτσια για να διασκεδάσουμε τον φόβο μας.

Από το αδιέξοδο μάς έβγαλε η συμμαθήτριά μας Κατίνα  , η οποία κατάφερε να πιάσει στους αγρούς μία μεγάλη πεταλούδα μέσα σε ένα πλακέ χαρτοκούτι ,από τα ματσάκια των κλωστών κεντήματος της μητέρας της,  στο οποίο είχε βάλει ζάχαρη .Δυστυχώς, η πεταλούδα δεν έζησε, αλλά έμεινε το θείο ένδυμά της ανέπαφο και μπορούσαμε να τη θαυμάζουμε για πολύ καιρό.  Παρατηρώντας μας, ένας τολμηρός  συμμαθητής μας είπε ότι κι ο δάσκαλός μας ήθελε να έχει το δέρμα του φιδιού  μέσα  στη γυάλινη θήκη να το βλέπει και να το θαυμάζει, όπως κι εμείς τη πεταλούδα. Από τότε μετριάστηκε η ένταση και στραφήκαμε σε άλλα έντομα και ζώα της πανίδας της Βαλύρας.

Τρίτη, 24 Αυγούστου 2021

Η ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΒΑΛΥΡΑΣ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ. ΑΡΧΑΙΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ,ΔΕΣΗ, ΑΥΛΑΚΙ ,ΝΕΡΟΜΥΛΟΙ, ΤΙΜΩΝΤΑΣ ΤΟ 1821

ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τα αρχιτεκτονικά μνημεία της Βαλύρας που πρέπει να επισκευαστούν, συντηρηθούν, και προβληθούν είναι:

1.       ΤΑ 2 ΓΕΦΥΡΙΑ ΣΤΟ ΠΟΤΑΜΙ ΤΗΣ ΜΑΥΡΟΖΟΥΜΕΝΑΣ.

2.       ΔΕΣΗ, ΑΥΛΑΚΙ, ΝΕΡΟΜΥΛΟΙ.

3.       ΟΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ ΠΑΝΑΙΤΣΑ  ΚΑΙ ΑΓΙΟΒΛΑΣΣΗΣ.

4.       Η ΟΙΚΙΑ ΤΟΥ ΤΖΑΦΕΡ ΑΓΑ ΠΟΥ ΕΜΕΝΕ ΕΠΙ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ Η ΠΟΛΕΜΙΣΤΡΑ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΛΕΟΝ.

5.       Ο ΕΝΤΟΙΧΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΛΙΘΟΥ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗΣ ΤΟΥ ΕΝΟΡΙΑΚΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΒΑΛΥΡΑΣ ΚΑΙ

6.       Η ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΠΙΣΚΕΥΗ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΠΕΤΡΙΝΩΝ ΣΠΙΤΙΩΝ ΜΕ ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΑΞΙΑ.

-Τα 2 γεφύρια το ένα στον χειμωνιάτικο νερόμυλο και το άλλο ακριβώς πάνω από τον Κάκκαβο δείχνουν σιωπηλά την παρουσία τους.Έχουν καταγραφεί  και θα εκτυπωθούν σε βιβλίο, όπως και τα μονότοξα γεφύρια της περιοχής μας, από τον υπεύθυνο τεκμηρίωσης Γεφυριών Θεόδωρο Χαμάκο

Δευτέρα, 23 Αυγούστου 2021

Θεόδωρος Τσαγκάρης ,ο Θεοσεβής Εκκλησιαστικός Επίτροπος της Βαλύρας ,κατά τα έτη 1780-1840

 

Στους δωρητές των ιερών ναών της Βαλύρας

       Ήταν μόλις 24 ετών ο Θόδωρος Τσαγκάρης, όταν ανακοίνωσε στον πατέρα του Παναγιώτη ότι θα   ήθελε να αναλάβει την ανέγερση του Αγίου Γεωργίου, του Κοιμητηρίου της Βαλύρας. Παρά τη πατρική νουθεσία και τις σχετικές αντιρρήσεις για το νεαρό της ηλικίας του Θόδωρου, εκείνος όχι μόνο ανέλαβε και ολοκλήρωσε επιτυχώς την ανέγερση του ιερού ναού του Αγίου Γεωργίου, αλλά μετά την αποτίναξη του Τουρκικού Ζυγού, συνέβαλε ,με όλες του τις δυνάμεις , στο κτίσιμο του καθεδρικού ενοριακού ναού της Βαλύρας, του Αγίου Αθανασίου, ο οποίος ολοκληρώθηκε το 1829.  Φιλοξένησε, για  δέκα συνεχή έτη στη πατρική του οικία, τους δύο αδελφούς Ντινόπουλους, άριστους ξυλογλύπτες από το Βαλτετσινίκο της Αρκαδίας, οι οποίοι φιλοτέχνησαν το μοναδικής ομορφιάς και αμύθητης αξίας τέμπλο του Αγίου Αθανασίου. Οι αγιογραφίες του Αγίου Αθανασίου ολοκληρώθηκαν το 1850, τις οποίες δεν πρόλαβε να δει ο Θόδωρος. Όμως, ο Θεός τον αξίωσε να  αποτυπώσει στην αιώνια μνήμη του το ολοκληρωμένο   τέμπλο του Αγίου Αθανασίου, και το όνομά του ιδίου να παραμένει ανεξίτηλο στην ενεπίγραφη πλάκα, στην είσοδο του Κοιμητηρίου του χωριού.

      Δεν ήταν εύκολη υπόθεση η ανέγερση ενός  Χριστιανικού  Κοιμητηρίου κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, εκτός κι αν   εξυπηρετούσε τους στόχους της Δημόσιας Διοίκησης, οργάνωσης και λειτουργίας.  Σε αυτό το δεδομένο  στηρίχθηκε ο οξυδερκής και δραστήριος Θόδωρος ,όταν συνάντησε τον Αγά της Τζεφερεμίνης, της σημερινής Βαλύρας.

Το κοιμητήριο στον Άγιο Νικόλαο δεν μπορούσε πλέον να καλύψει τις ανάγκες των κατοίκων του χωριού ,οι οποίοι ήταν πολλοί εκείνη τη χρονική περίοδο. Παράλληλα, το κοιμητήριο μπορούσε να επιφέρει έσοδα και αυτό μετρούσε για τη τοπική ηγεσία. Εφ΄ όσον οι ίδιοι οι Χριστιανοί ,από το υστέρημά τους ,θα επένδυαν στο χτίσιμο του Κοιμητηρίου, η ηγεσία δεν προέβαλε   αντίσταση, γιατί δεν πρότεινε ο Θόδωρος την ανέγερση  ενός καθεδρικού ναού  στο χωριό, αυτό ήταν πόθος κρυφός, ο οποίος εκδηλώθηκε όταν σήμαναν οι καμπάνες της  Λευτεριάς. Μέχρι τότε, οι ανάγκες των ντόπιων καλύπτονταν στο ιερό χώρο του Αγίου Βλάση, κοντά στη γέφυρα της  Τζεφερεμίνης.

 Ήταν τόσο έντιμος και θεοσεβής ο Θόδωρος, που όσοι τον αντίκριζαν γέμιζε από χαρά η ψυχή τους, ιδίως οι γιαγιάδες, οι οποίες τον σταύρωναν, όταν τον συναντούσαν στο δρόμο .

      Για την ανέγερση του Αγίου Γεωργίου συστήθηκε επιτροπή με δύο εκκλησιαστικούς εκπροσώπους και τρεις μόνιμους κατοίκους του χωριού. Όλοι ομόφωνα υπέγραψαν να αναλάβει ως επίτροπος ο Θόδωρος Τσαγκάρης, ο οποίος έδωσε και τα πρώτα χρήματα για την έναρξη των εργασιών. Όταν έγινε έρανος στο χωριό, οι νοικοκυρές τον περίμεναν με συγκίνηση στην είσοδο της αυλόπορτας στα σπίτια τους. Πολλές του έδωσαν τα χρυσά κοσμήματα του μακαρίτη άνδρα τους και  δικά τους  από  τον αρραβώνα τους ,ιδίως όσες δεν είχαν παιδιά. Άλλες πάλι   προσέφεραν παλιά ασημένια μαχαιροπίρουνα  ,κορνίζες και οικιακά σκεύη. Μαζί όμως με αυτά του  χάριζαν και ευχαριστήρια άνθη,  τα οποία καλλιεργούσαν κατά τη σκοτεινή περίοδο της σκλαβιάς στις ευλογημένες αυλές τους. Όταν οι γονείς του είδαν πόσο συγκροτημένος και αποτελεσματικός ήταν ο Θόδωρος με το έργο που ανέλαβε, τον στήριξαν με όλες τους τις δυνάμεις.

      Βέβαια, για το κτίσιμο με πέτρα του Αγίου Γεωργίου δεν κάλεσε Λαγκαδινούς  τέκτονες ο Θόδωρος, γιατί θα έπρεπε να καλύψει τη διαμονή και διατροφή για περίπου εικοσιπέντε άτομα, τον πρωτομάστορα, τους μαστόρους ( κτίστες), τους βοηθούς των μαστόρων (που έφτιαχναν την λάσπη) και τα μαστορόπουλα, τα οποία φρόντιζαν για τα εργαλεία, έπλεναν τα ρούχα, μαγείρευαν και εργάζονταν από την ώρα που λαλούσε ο  πετεινός, μέχρι  πολύ αργά το βράδυ.

Ο Θόδωρος είχε ακούσει για έναν πολύ καλό πρωτομάστορα εκ Μεσσηνίας, τον οποίο συνάντησε στο πρώην κτήμα του νεκροταφείου της Βαλύρας. Οι παλιοί κάτοικοι είχαν τοποθετήσει στο χωράφι δύο άσπρα λιθάρια, σαν καθίσματα, το ένα αντικριστά στο άλλο. Εκεί κάθισαν ο πρωτομάστορας με τον  θεόσταλτο επίτροπο και συζήτησαν, με θεία έμπνευση ,για το αρχιτεκτονικό σχέδιο του Βυζαντινού ναού, της Βασιλικής  του Αγίου Γεωργίου. Δεν ήθελαν οι κάτοικοι της Τζεφερεμίνης έναν μεγαλοπρεπή ναό ούτε ένα  ναϊδριο. Ο  στόχος ήταν η ανέγερση ενός ναού ,  με χωρητικότητα πενήντα ατόμων, συν αρκετό χώρο για την εκτέλεση της  νεκρώσιμου  ακολουθίας κι αυτό με συνεννόηση και αλληλοστήριξη κατέστη δυνατό, μεταξύ του πρωτομάστορα και του επιτρόπου. Επίσης , δεν επένδυσαν στην κατασκευή ενός ξυλόγλυπτου τέμπλου. Αυτό ήταν όνειρο συνδεδεμένο με την αποτίναξη του ζυγού των αλλοθρήσκων. Το όνομα του ναού προέκυψε με θεία  αποκάλυψη στον ιερέα της Βαλύρας. Οι Μεσσήνιοι ανέκαθεν ταύτιζαν τον Άγιο Γεώργιο με την παραλαβή των ψυχών. Ένα μεταγενέστερο ποίημα του Ιωνά Κεφάλα ( Κεφάλας, 1939) , ο οποίος καταγόταν από τη Λάμπαινα Μεσσηνίας, αφιερωμένο στου μαθητές του Δημοσχολείου της Βαλύρας, λέγει σε μία στροφή:

“Ο Αι Γιώργης σε διατάζει

κι απ΄την αγάπη τη πολλή

τα τέκνα σου αρπάζει”.

Στον Άγιο Γεώργιο  εμπιστεύθηκαν τις ψυχές των αγαπημένων τους οι Βαλυραίοι, ο οποίος δαμάζει τον άγριο δράκο του θανάτου και της αμαρτίας και επαγρυπνεί, υπηρετώντας το θείο σχέδιο.

      Πριν αρχίσουν οι εργασίες, κατέβηκε από την Ιερά Μονή του Βουλκάνου ένας άγιος πατέρας, ο  οποίος ήταν καλογερόπαπας και συνάντησε τον ιερέα της Βαλύρας. Μαζί έκαναν τον αγιασμό στα θεμέλια του ναού. Ο Θόδωρος έφερε από το σπίτι του μία καντήλα της προγιαγιάς του και μία γερόντισσα χάρισε μία αγία ξύλινη εικόνα, που είχε βρει στα θεμέλια του σπιτιού της, όταν  το έκτιζε ο πατέρας της στο Μπιζάνι. Ολόκληρη η ομάδα του πρωτομάστορα και οι παρευρισκόμενοι έγραψαν τα ονόματά τους  και έριξαν τον πρώτο λίθο στα θεμέλια,  επίσης χάραξαν πάνω σε μία μικρή μαρμάρινη πέτρα σταυρό  , και την   πέταξαν μέσα  . Μία γιαγιά ασήμωσε με ένα  παλιό, Βυζαντινό νόμισμα. Στη συνέχεια, η μητέρα του Θόδωρου παρέθεσε  γεύμα στο διώροφο σπίτι της οικογένειας Τσαγκάρη. Έφαγαν καλά  οι τεχνίτες ψητή γουρουνοπούλα με τυρί, ελιές, ζυμωτό ψωμί, άγρια χόρτα και πίτες παραδοσιακές στον ξυλόφουρνο, για να πάρουν δυνάμεις , προκειμένου να αρχίσουν το δύσκολο έργο τους. Ήπιαν ντόπιο κόκκινο κρασί εις υγείαν του Επιτρόπου και της  οικογένειας του και οι εργασίες ξεκίνησαν χωρίς καθυστέρηση.

      Ο Θόδωρος δεν παρέλειψε ούτε μία ημέρα της ζωής του να παρευρεθεί κοντά στους εργαζόμενους και να  τους διευκολύνει με όλες του τις δυνάμεις. Όταν καθυστέρησε μια χρονιά την αμοιβή τους, πούλησε μισοτιμής το λάδι της χρονιάς και τους πλήρωσε, άνευ αντιρρήσεων και διαμαρτυρίας από την οικογένεια του, αφού όλοι είχαν κατανοήσει πόσο θεάρεστο και σημαντικό για το χωριό ήταν το έργο του. Μόνο όταν είδε ο Θόδωρος την εγχάρακτη πλάκα στην είσοδο του Αγίου Γεωργίου με το όνομά του , στις 18 Μαϊου, 1784,  συνειδητοποίησε ότι το επίπονο έργο  έφτασε επιτυχώς εις πέρας. Αφού παρέδωσε τον ναό στην αγαπημένη του Βαλύρα, αναζήτησε  σύντροφο ζωής και απέκτησε μία όμορφη οικογένεια, μέσα στον φόβο του πολέμου, τον θάνατο και τη καταστροφή.

      Η πολυπόθητη λευτεριά, όνειρο ζωής ,και η αποτίναξη της σκλαβιάς των τετρακοσίων ετών κατέστη πραγματικότητα, χάρις στις θυσίες και στον αγώνα του Ελληνικού λαού. Μαζί με τη  λευτεριά, φούντωσε και ο πόθος για έναν μεγαλοπρεπή καθεδρικό ναό ,  μία τρίκλητο βασιλική μετά τρούλου ,στη Τζεφερεμίνη, ο οποίος ναός  κατέστη πραγματικότητα, με τη συμβολή των Λαγκαδινών   τεκτόνων, Αναστασίου και Μαρίνου Κίκα,  οι οποίοι πελέκησαν την πέτρα με ευαισθησία και δεξιοτεχνία και  όρθωσαν προς τον ουρανό τον ιερό ναό  του Αγίου Αθανασίου της Βαλύρας. Οι ευλογημένοι επίτροποι του Αγίου Αθανασίου ήταν ο Αθανάσιος Λύρας, παππούς του καθ. Ιωάννη Λύρα, ο Δημήτριος Γεωργακόπουλος, ο Αλέξιος Λιοντήρης και ο Χρήστος Τσιάμης, όπως αναφέρεται στην ενεπίγραφη πλάκα του Αγίου Αθανασίου.Ο Θόδωρος Τσαγκάρης ήταν εκεί, αν και σε προχωρημένη ηλικία, προσέφερε  υπηρεσίες φιλοξενίας των μαστόρων ,όσον αφορούσε την  ανέγερση  της εκκλησίας του Αγίου Αθανασίου. Όταν οι οφθαλμοί  του  αντίκρισαν την τελειότητα του σταυρού στο κέντρο του ναού ,σε συνάρτηση με τον τρούλο, γονάτισε και έκλαψε με αναφιλητά. Το εσωτερικό   της εκκλησίας περιέχει 6 κολώνες , που στηρίζουν τη στέγη και συνδέονται με μεταλλικές λάμες για να απορροφούν τους κραδασμούς που προκαλούν οι σεισμοί.   

      Είχαν ήδη περάσει σαράντα πέντε χρόνια, από την ανέγερση του ιερού ναού του Αγίου Γεωργίου ,   όταν  θεμελιώθηκε η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου, στις 21 Ιανουαρίου,  1829,  και ο Θόδωρος ήταν ήδη εβδομήντα πέντε ετών. Πάραυτα ,στεκόταν αγέρωχος σαν το κυπαρίσσι και έδειχνε στα παιδιά και στα εγγόνια του  ευτυχισμένος το αριστούργημα του χωριού. Ανέλαβε  στη συνέχεια την επίβλεψη της  κατασκευής του ξύλινου τέμπλου του   Αγίου Αθανασίου, παρέχοντας στέγη και διατροφή σε δύο ξακουστούς ξυλογλύπτες από το Βαλτετσινίκο της Αρκαδίας . Οι  αδελφοί Ντινόπουλοι, οι οποίοι είχαν να επιδείξουν μοναδικά έργα και σε άλλες εκκλησίες της Μεσσηνίας ,άρχισαν και περάτωσαν επιτυχώς, εργαζόμενοι συστηματικά για  δέκα συνεχή έτη, το μοναδικό και ανεπανάληπτο  τέμπλο του ιερού ναού του Αγίου Αθανασίου.   Παράλληλα, όλα αυτά τα  χρόνια έτυχαν της φιλοξενίας του Θόδωρου Τσαγκάρη. Δεν ήταν απλή διαδικασία η φιλοξενία ούτε των Λαγκαδινών τεκτόνων, ούτε των ξυλογλυπτών από το Βαλτετσινίκο της Αρκαδίας. Έπρεπε, πέρα από τη παραχώρηση στέγης,   η εξασφάλιση σωστής διατροφής, διότι εργάζονταν πολύ σκληρά και για πολλές ώρες. Στη οικία του Τσαγκάρη δεν έλειπαν τα σφαχτά, το σπιτικό τυρί , ο αραβόσιτος, το σιτάρι, τα ψάρια ,ο παραδοσιακός οίνος, το ελαιόλαδο, οι  χυλοπίτες , ο τραχανάς, το παστό, τα τουρσιά, και κάθε λογής λαχανικά και φρούτα από τους κήπους , τους μπαξέδες και τα κτήματα. Οι αδελφοί Ντινόπουλοι ευχαριστήθηκαν τη φιλοξενία , την οποία τους  παρείχε ο Θόδωρος Τσαγκάρης  στη Τζεφερεμίνη και   του προσέφεραν,όταν ολοκλήρωσαν το τέμπλο στον Άγιο Αθανάσιο και αποχώρησαν, ως ευχαριστήριο, αναμνηστικό δώρο, ένα σκαλιστό εικονοστάσι, το οποίο μεταφέρθηκε από γενιά σε γενιά, και τελευταία το είχε στη κατοχή της η θεία Ευγενία Τσαγκάρη.

Στο βιβλίο “Βαλύρα Ονομάτων Επίσκεψις “του καθ. Ιωάννη Λύρα (Λύρας, 2018, σελ.11) διαβάζουμε σχετικά με τη περιγραφή του τέμπλου του Αγίου Αθανασίου το ακόλουθο:

 “Το ξυλόγλυπτο τέμπλο έχει  κεντρική είσοδο και δύο πλευρικές εισόδους. Χωρίζεται κάθετα και οριζόντια σε 9 μέρη. Οι 10 σκαλιστές κάθετες κολόνες έχουν η κάθε μια από 4 αγιογραφήσεις. Υπάρχουν συνολικά 56 αγιογραφήσεις και αρκετά ξυλόγλυπτα πρόσωπα.

Ανά σειρά οι αγιογραφήσεις έχουν ως εξής:

Πρώτη σειρά: Αγιογραφίες προφητών

Δεύτερη σειρά: Ξυλόγλυπτες μορφές

Τρίτη σειρά:  Υπάρχουν 9 αγιογραφήσεις αγίων

Τέταρτη σειρά:Ξυλόγλυπτοι άγγελοι

Πέμπτη σειρά:  Παρατηρούνται 9 αγιογραφήσεις προφητών

Έκτη σειρά: Ξυλόγλυπτοι άγγελοι, γιρλάντες και ο οφθαλμός του Θεού στο κέντρο

Εβδόμη σειρά:   Περιλαμβάνει 19 αγιογραφήσεις από τον βίο του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, και συνεχόμενη ξυλόγλυπτη κορνίζα πάνω από όλες τις εικόνες.

Ογδόη σειρά:   Αποτελείται από αγιογραφίες αγίων

Ενάτη σειρά:  Παρατηρούνται 2 δράκοντες και στη μέση ο σταυρός

Υπάρχουν ξυλόγλυπτες κολώνες στη πρώτη, δεύτερη, τρίτη, εβδόμη και ογδόη σειρά. Στη τρίτη σειρά η κάθε κολώνα έχει από 4 ξυλόγλυπτα πρόσωπα αγίων”.

      Οι αγιογραφίες ανήκουν στην Επτανησιακή Σχολή και είναι έργα του Ιωάννη και Γεωργίου Ταμβάκη. Το ίδιο και οι αγιογραφίες  στις ασημένιες , σφυρήλατες εικόνες της Υπεραγίας Θεοτόκου και του Αγίου Αθανασίου, οι οποίες ήταν ενσωματωμένες στα δύο ιερά ξυλόγλυπτα προσκυνητάρια του ναού.  Τα δύο προσκυνητάρια αναφέρονται στο πρωτόκολλο του έτους 1913, σχετικά με την παράδοση της εκκλησιαστικής περιουσίας της Βαλύρας στη νέα επιτροπή,  βάση του νόμου 6 για την εκκλησιαστική περιουσία  ,  καθώς και σε  μεταγενέστερο πρωτόκολλο ,  όταν ιερέας ήταν από το 1940 ο πατήρ Δημήτριος Ξυδόπουλος.

Δεν γνωρίζουμε ποιος ήταν ο δωρητής για τα προσκυνητάρια, ξέρουμε ότι τους πολυελαίους τους προσέφερε ο Παναγιώτης Λύρας, ο οποίος είχε εργοστάσιο κατασκευής πολυελαίων στη Μασσαλία   της Γαλλίας. Το ρολόι της εκκλησίας το προσέφερε ο Ξενοφών Μανιάτης και το ηρώο του ναού το έκτισε ο Περικλής Καρύδης. 

     Ο πρώτος ιερέας του Αγίου Αθανασίου ήταν ο πατήρ Σαράντος Οικονόμου, από το Ζυγοβίτσι Γορτυνίας. Ο Θόδωρος Τσαγκάρης, όταν αντίκρισε ολοκληρωμένο το τέμπλο του ναού, γονάτισε εμπρός στην ωραία πύλη και φίλησε το χέρι του σεπτού ιερέα. Δεν  ζήτησε από τον Θεό     τίποτα περισσότερο. Αισθανόταν ευλογημένος και ευνοημένος! Κάλεσε τα παιδιά και εγγόνια του και τους μίλησε για ύστερη φορά.

“Αυτή την ιερή παρακαταθήκη σας αφήνω ευχή και κατάρα, πρέπει να την υπερασπιστείτε με όλες σας τις δυνάμεις” ,τους  έδωσε εντολή.  Μετά από  λίγες μέρες ,ήρθε ο Αι Γιώργης Καβαλάρης  στον ύπνο του και του είπε ότι χρειάζεται ανακαίνιση ο ναός στο Κοιμητήριο, και πρέπει να πάει   το πρωί για να  αναλάβει το έργο. Ο Ουρανός  άνοιξε δρόμο την αυγή και ο Θόδωρος έφυγε ,σαν αχτίδα φωτός, για την αιώνια κατοικία  του.

“Έκαστος κάθηται υπό την άμπελον του και υπό την συκήν του , χωρίς κανείς να τον ενοχλεί, διότι το στόμα του Κυρίου των δυνάμεων ελάλησεν”, με εξαίρεση ο Θόδωρος Τσαγκάρης, ο οποίος μερίμνησε να κτιστεί ναός , μέσα στον οποίο   αιωνίως   αναπαύεται. Κάπου κάπου φυσάει ο άνεμος και του στέλνουν μήνυμα οι αγαπημένοι του αδελφοί Ντινόπουλοι:

“Ήταν βαριά του τάφου η πέτρα

μα ήρθε ο άγγελος σαν φλόγα

τη σμίλη μας την ταξιθέτρα

μ΄ένα του νεύμα την ευλόγα”.

 Ο Θεός να αναπαύει αυτές τις άγιες ψυχές,  οι οποίες προσέφεραν με πίστη , αγάπη, υπομονή και μέγιστη υπευθυνότητα  θεάρεστο έργο  στον τόπο μας, και με  τις μοναδικές τους ικανότητες    κόσμησαν ολόκληρη τη Μεσσηνία ,με μοναδικά δημιουργήματα. Η υπογραφή τους παραμένει ανεξίτηλη πάνω στις εκκλησίες   που έκτισαν και στον εξαίσιο εσωτερικό τους διάκοσμο.

 

Ο Θεός μαζί σας!

 

Ευθυμία Η. Κοντοπούλου

 

15/8/2021