ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ
ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ
ΚΟΣΜΟΓΟΝΙΑ-ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ.
Με τον όρο κοσμογονία,
(κόσμος+γέγονα) εννοείται στη φιλοσοφία μια θεωρία προέλευσης του σύμπαντος, είτε θρησκευτικού, μυθικού, είτε επιστημονικού χαρακτήρα. Στη μυθολογία ειδικότερα ο όρος γίνεται κατανοητός ως μυθική
αφήγηση ή σώμα μύθων που σχετίζεται με τη δημιουργία του σύμπαντος. Διαφέρει
από την επιστήμη της κοσμολογίας, ως προς το γεγονός ότι η δεύτερη στοχεύει
στην κατανόηση της φυσικής συγκρότησης του σύμπαντος και των νόμων που το
κυβερνούν.
Κεντρικό θέμα της
κοσμογονίας είναι ο κοσμογονικός
μύθος ή εναλλακτικά μύθος της
δημιουργίας. Ο κοσμογονικός μύθος -όσον αφορά στα μυθολογικά και θρησκευτικά
του συμφραζόμενα- ερμηνεύει την απαρχή του σύμπαντος ως εσκεμμένη πράξη
δημιουργίας ενός υπέρτατου όντος. Η επέκταση του όρου πέρα από το
μαγικοθρησκευτικό και μυθολογικό εννοιολογικό
του πλαίσιο εισάγει στη γενική
χρήση της έννοιας μη θρησκευτικές ή μυθογενείς θεωρίες που στηρίζονται στη
σύγχρονη επιστήμη ή τη φιλοσοφία. Η θεωρία της πανσπερμίας, η Μεγάλη
έκρηξη και η εξελικτική θεωρία εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία κοσμογονικών ερμηνειών, που ξεφεύγουν από
τα όρια της επικράτειας του μύθου και περνούν στα όρια της επικράτειας του
παρατηρήσιμου φυσικού σύμπαντος.
