ΟΙ ΔΥΡΡΑΧΙΤΕΣ ΜΥΛΩΝΑΔΕΣ ΣΤΗ ΒΑΛΥΡΑ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΦΙΛΙΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΥΡΑΣ

 ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ  ΕΚΠΙΔΕΥΤΙΚΟΥ 

ΕΤΟΣ 1947

Την νύκτα της 26ης προς 27ης έγινε πλημμύρα πρωτοφανούς εντάσεως. Γέροι  80 χρονών και πλέον ουδέποτε ενθυμούνται τοιαύτην. Το ποτάμι Βαλύρας έφθασε έως τα βαγένια από εκεί που πέφτει το νερό στο βαγένι. Από το άλλο μέρος έως το επάνω μέρος της σταφίδας, τα κούρβουλα είχαν σκεπαστεί. Παρέσυρε την σιδηροδρομική γραμμή, τους 2 μύλους ,την ξύλινη γέφυρα και έπνιξε τους μυλωνάδες.

Το 1945 οι Γεώργιος Φίλιος και Γιάννης Λύρας ,μυλωνάδες ,με καταγωγή από το Δυρράχι Αρκαδίας, αγόρασαν το μύλο από το Δημοσθένη Πουλόπουλο και  επειδή είχαν πολύ δουλειά ,έφερε και τον αδελφό του Δημήτρη ,από Καλαμάτα.

Όταν υπήρχε πολύ δουλειά δούλευαν και οι δυο χούρχουρες, για να εξυπηρετηθούν  οι πελάτες. Στις 26 Οκτωβρίου  το 1947 έπεσε καταρρακτώδη βροχή και έπνιξε το Γιώρη ,τη γυναίκα του Ευγενία και το παιδί του Στάθη ,που ήταν 2 χρονών,  είχε βαφτίσει ο Κώστας Φεφόπουλος. Την άλλη μέρα βρήκαν σε 1000 μέτρα απόσταση από το μύλο το αντρόγυνο και μετά από μια βδομάδα βρήκαν το παιδί φαγωμένο σε διάφορα μέρη του σωματός του. Ξαναφτιάχτηκε ο μύλος , το νερό πήρε η κοινότητα, και τα 4  κτίρια των νερομύλων της Βαλύρας είναι δύσβατα και σε ερειπώδη κατάσταση . Ο αδελφός του Δημήτριος Φίλιος  έχει  παιδιά Γιάννη (συμμαθητή μου ) και Αλέξανδρο.

ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 14

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΓΙΑΝΝΗ ΛΥΡΑ  ΣΕ ΗΛΙΑ ΤΣΙΛΙΚΑ 

Ο ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΣ ΝΕΡΟΜΥΛΟΣ 

ΑΝΗΨΙΟΣ ΚΑΙ ΘΕΙΟΣ  ΜΑΝΙΑΤΗΣ ΥΔΡΟΝΟΜΕΙΣ 

Ο ΜΥΛΩΝΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΥΡΑΣ ΑΠΟ ΔΥΡΡΑΧΙ 

ΑΡΧΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

1.Από το Προσωπικό Ημερολόγιο Αρχείο 1947-1957 του βαλυραίου ΜΑΡΙΝΟΥ.Γ.ΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ 

1947

13/3. Πήγα στον μύλο. Σιτάρι 72 οκάδες.

24/4. Άλεσα στον μύλο 108 ½ οκάδες σιτάρι.

Από το αρχείο της κοινότητας Βαλύρα

ΤΟΜΟΣ 1ος

27-1-1914 ΕΩΣ 3-12-1918

ΣΕΛ 275 ΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΥΔΡΟΝΟΜΕΑ.

ΤΟΜΟΣ 2ος

27-1-1919 ΕΩΣ 29-8-1921

1.ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΥ ΔΗΜ ΛΥΡΑΣ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΓΗΣ ,ΖΩΑ

9. ΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΥΔΡΟΝΟΜΕΑ

ΤΟΜΟΣ 3ος 12-9-1921 ΕΩΣ 22-2-1924

ΤΟΜΟΣ 4ος 22-2-1924 ΕΩΣ 23-8-25

ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΔΕΛΤΙΑ ΓΗΣ-ΖΩΩΝ 1917-18 ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΟΥ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΥ ΔΗΜ ΛΥΡΑ

ΤΟΜΟΣ 6ος  8-6-1930 evs 21-5-1934

13.ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΘΕΡΙΝΟΥ ΜΥΛΟΥ ΒΑΛΥΡΑΣ ΑΠΟ 14-5 ΕΩΣ 14-9-1934

36.ΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΥΔΡΟΝΟΜΕΑ

37.ΑΓΟΡΑ ΘΕΡΙΝΟΥ ΜΥΛΟΥ

45.ΑΠΟΔΟΣΗ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΓΕΦΥΡΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΩΜΑΤΩΝ-ΣΥΝΤΑΞΗ ΕΡΑΝΙΚΟΥ ΚΑΤΑΛΟΓΟΥ-ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ-ΧΡΗΜΑΤΙΚΟ ΠΟΣΟ ΑΡΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΕΛΩΝ ΑΝΑ ΣΤΡEΜΜΑ.

ΤΟΜΟΣ 7ος  24 -5-1934 ΕΩΣ 6-9-38

24.ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΝΤΛΙΑΣ ΓΙΑ ΑΡΔΕΥΣΗ –ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΙΔΙΟΚΤΗΤΗ ΤΟΥ ΥΔΡΟΜΥΛΟΥ 

Π. Σ . ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ

25.ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΤΗΣ ΚΥΡΙΟΤΗΤΑΣ ΥΔΡΟΜΥΛΟΥ 

26.ΙΔΡΥΣΗ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΚΗΠΟΥ 

ΤΟΜΟΣ 8ος   8-9-1938 ΕΩΣ 28-3-1943  

17.Ανανέωση θητείας του υδρονομέα Β. Μανιάτη.

ΤΟΜΟΣ 9ος 4-4-1943 ΕΩΣ 1945

14.Διορισμός υδρονομέων

53.Έκδοση αγρονομικής διάταξης με 16 άρθρα. Αριθμός θέσεων και αμοιβή υδρονομέων.

ΤΟΜΟΣ 10ος 27-9-1946 ΕΩΣ 4-5-1950

Διορισμός υδρονομέων

8.Καθορισμός θέσεων υδρονομέων και αρδευτικών τελών

12.Τέλη αρδευομένων γαιών

    4.Διορισμός υδρονομέων.

ΤΟΜΟΣ 11ος    4-6-1950 ΕΩΣ 4-2-1953       

6. ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΣΕ ΟΡΥΖΟΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΕΣ ΠΟΥ  ΑΡΔΕΥΟΝΤΑΙ ΑΠΌ ΤΟ ΑΥΛΑΚΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ

28.ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΓΕΦΥΡΑΣ

38. ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΣΕ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΖΩΩΝ

45. ΕΠΙΒΟΛΗ ΤΕΛΩΝ ΑΔΡΕΥΣΗΣ-ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-ΕΝΟΙΚΙΑΣΗ ΜΠΕΖΕΣΤΕΝΙΟΥ

ΤΟΜΟΣ 12ος 17-2-1953 ΕΩΣ 9-11-1958

16.ΕΚΤΕΛΕΣΘΕΝΤΑ ΕΡΓΑ ΥΔΡΑΥΛΑΚΟΣ

20. ΤΙΜΕΣ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΓΗΣ

37.ΣΤΕΓΑΣΗ ΑΓΡΟΤΟΛΕΣΧΗΣ ΣΤΟ ΟΙΚΗΜΑ ΑΓΓ.ΧΗΡΑ ΛΥΡΑ 220 ΔΡΑΧΜΕΣ ΜΗΝΙΑΙΩΣ 2-10 55.

ΤΟΜΟΣ 13ος  21-12-1958 ΕΩΣ  26-3-61

32.ΟΝΟΜΑΤΟΘΕΣΙΑ ΟΔΩΝ –ΕΙΚΟΣΙ ΟΝΟΜΑΤΑ

38.ΣΥΣΤΑΣΗ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΓΙΟΥ ΦΛΩΡΟΥ

50.ΕΚΛΟΓΗ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΥ ΣΤΟ ΣΥΝΔΕΣΜΟ ΑΓΙΟ ΦΛΩΡΟ-ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΟΜΟΣ 14 ΑΠΟ 16-4-1961-31-12-1966 ΣΕΛΙΔΕΣ 400

ΣΕΛ80.ΑΠ.17.ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΑΡΔΕΥΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ 

ΣΕΛ 88-9 ΑΠ23 ΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΥΔΡΟΝΟΜΕΩΝ

ΣΕΛ 91-9 ΑΠ25 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΑΡΔΕΥΣΕΩΣ

ΣΕΛ100 Π13 ΑΡΔΕΥΤΙΚΑ ΤΕΛΗ

ΣΕΛ 107 ΑΠ31 ΑΝΤΑΠΟΔΟΤΙΚΑ ΑΡΔΕΥΤΙΚΑ ΤΕΛΗ

ΣΕΛ 110-1 ΑΠ33 ΠΛΗΡΩΜΗ ΥΔΡΟΝΟΜΕΩΝ 

ΣΕΛ 169-70 Π5 ΑΡΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ -ΥΔΡΟΝΟΜΕΙΣ

ΣΕΛ171-2 ΑΠ11 ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ-ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΔΕΥΤΙΚΟΥ ΑΥΛΑΚΟΣ 

ΣΕΛ205 ΑΠ30 ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΜΥΛΩΝΑΔΩΝ ΙΩΑΝΝΗ ΦΙΛΙΟΥ-ΙΩΑΝΝΗ ΛΥΡΑ 1958-60 770 ΔΡΑΧΜΕΣ

ΣΕΛ207-8Π15 ΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΥΔΡΟΝΟΜΕΩΝ

ΣΕΛ271-2 Α31 ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΑΝΤΛΙΟΣΤΑΣΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ 400 ΣΤΡΕΜΜΑΤΩΝ ΕΚ ΤΟΥ ΠΥΡΝΑΚΟΣ

ΣΕΛ303-4 Α31 ΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΥΔΡΟΝΟΜΕΩΝ 1965

ΣΕΛ377-8 Α7 ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ-ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΔΕΥΤΙΚΟΥ ΑΥΛΑΚΟΣ

ΣΕΛ379-80 Π9 Α8 ΤΡΟΠΟΙ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΑΥΛΑΚΟΣ

ΣΕΛ382-3 Α10 ΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΥΔΡΟΝΟΜΕΩΝ

ΣΕΛ392-6 Π9 27-11-1966 ΕΚΤΕΛΕΣΤΕΝΤΑ ΕΡΓΑ 1967, ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 

ΤΟΜΟΣ 15 1967-75 ΣΕΛΙΔΕΣ 600 

ΕΤΟΣ    ΣΕΛΙΔΕΣ  ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ 

1967     1-91            23            38

1968     92-189        19            89

1969     190-274      12            47

1970      275-311       9            16

1971      312-374       10          26

1972      375-456       28          28

1973      457-506      12           24

1974      507-561       7            24

1975      562-599       5            17

ΣΕΛ32-3 Α6 ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΑΡΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ  ΣΕΛ214 Α15 ΣΕΛ292-3 Α6

ΣΕΛ30 Α10 ΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΥΔΡΟΝΟΜΕΩΝ  Α14 ΣΕΛ439 Α17 ΣΕΛ387

ΣΕΛ78-80 Α32 ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΥΔΡΑΥΛΑΚΟΣ 

ΣΕΛ124-5 Α11 ΑΡΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 

ΣΕΛ156 Α30 ΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΥΔΡΟΝΟΜΕΩΝ  Π8 ΣΕΛ 247-8 Α12 342-3 Α19 353 Α9 ΣΕΛ387 ΑΠΟΛΥΣΗ ΒΑΣΙΛΗ ΜΑΝΙΑΤΗ Α16 ΣΕΛ547 Α9ΣΕΛ583 19 308-10 75

ΣΕΛ157 Π7 ΑΓΟΡΑ ΕΜΒΛΗΜΑΤΟΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ Α31

ΣΕΛ334-5 Α8 ΑΡΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ Α5 ΣΕΛ576-7 Α6 ΣΕΛ394-5 Α6 ΣΕΛ527-8

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ

1925-1931

103.Κατασκευή γέφυρας

1931-1937

8.Υδραυλικό ταμείο Παμμίσου, ανόρυξη υδραύλακος

34.Ανέγερση Μπεζεστενίου στη Βαλύρα δίπλα στη γέφυρα και το ποτάμι.

1937-1942

Ορκωμοσία υδρονομέα Β. Μανιάτη 

Ερχόμενοι από Ζέζα (Ανθούσα) προς Βαλύρα μέσα από το ποτάμι υπάρχει ένας μικρός οικισμός τα Δανηλέϊκα. Αριστερά είναι ένα πέτρινο γεφύρι και ο μύλος της Ανθούσας , ενώ παρακάτω είναι ο παλιόμυλος που ανήκε στο μοναστήρι του Βουλκάνου, στη φάρμα του Βασιλείου Μπουρίκα .

Το καλοκαίρι όταν σταματά η ροή στο ποτάμι σχηματίζονται οι λίμνες όπου εκεί κάναμε μπάνιο, ψαρεύαμε, βάζαμε λινάρι, καλάμια, λυγιές, ποτίζαμε κτήματα και  ζώα , πλέναμε τα χειμωνιάτικα ρούχα και ζώα. 

Οι λίμνες με τη σειρά είναι :

Μαρινέϊκα , Μαύρη, Κάκαβος , Δέση, Κοτρόνια , Γκρεμίνα, Μπουζαλά,

Μούλκια(άνω-κάτω) Στρογγυλή , Μακρυά, Μαντά, Μύλος, Θεοφιλένας, Γύρες, Κατάστημα, Πινημένη, Κουβέλια, Διπόταμα.

To ποτάμι ήταν πηγή ζωής, διατροφής, πλούτου, για το χωριό , γιατί κάθε σχεδόν λίμνη είχε την καλαμωτή της με την οποία έπιαναν ψάρια, χέλια, καβούρια, κινούσε τους 4 νερόμυλους που άλεθαν τα σιτηρά και με το αυλάκι, ποτίζαμε τους μπαξέδες και τα ρύζια του κάμπου.

Με τα έργα του αναδασμού (στην εποχή της Χούντας) πολλές από τις λίμνες άλλαξαν τη μορφή τους λόγο της αμμοληψίας που γινόταν.

ΝΕΡΟΜΥΛΟΙ ΒΑΛΥΡΑΣ

ΜΕΛΕΤΗ –ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ  ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ

ΕΓΓΡΑΦΑ ΚΑΤΑ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΣΕΙΡΑ

1815. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑΙ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΠΕΡΙ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ (1815).Απογραφή του Χατζή Οσουμάν εφέντη, Τριπολιτσιώτη απ' τα Πελοποννησιακά του Τάσου  Γριτσόπουλου.

       1Α.1822. ΛΥΤΑ ΕΓΓΡΑΦΑ ( 4 ) 

       Στον τόμο 15αβ  στις σελίδες  37, 72

     Στον τόμο 15Γ περιγράφει τους  νερόμυλους  στις σελίδες 27,32, 33, 37, 38, 46, 52, 57, 59,      89,  90, 97, 127, 130, 140, 152, 183 , 200, 212, 304, 325, 326 (Πήδημα), 340. 

Το χωριό μας Τζαφερεμίνη, σημερινή Βαλύρα, αναφέρεται στις σελίδες στον τόμο 15Γ στις σελίδες 27,90, 183, 200. 

1829. ΜΟΝΗ ΒΟΥΛΚΑΝΟΥ ΕΠΙΣΚΕΥΗ ΝΕΡΟΜΥΛΟΥ ΜΑΥΡΟΖΟΥΜΕΝΑΣ, ΓΑΚ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑΚΑ

1834. ΜΟΝΗ ΒΟΥΛΚΑΝΟΥ 4 ΝΕΡΟΜΥΛΟΙ, ΓΑΚ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑΚΑ 

1836 Φ.3068 ΕΘΝΙΚΕΣ ΓΑΙΕΣ 

1837 Φ.3069 ΕΘΝΙΚΕΣ ΓΑΙΕΣ 

1839 Φ.3071 ΕΘΝΙΚΕΣ ΓΑΙΕΣ 

1846. ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΜΣΤ 1Η ΜΑΡΤΙΟΥ  ΣΕΛΙΔΕΣ 576-7

1852 Φ.3084 ΕΘΝΙΚΕΣ ΓΑΙΕΣ

1856 Φ 3088 ΕΝΤΟΛΗ ΓΙΑ ΕΠΙΣΚΕΥΗ ΥΔΡΑΥΛΑΚΑ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΙΘΩΜΗΣ

1863 Φ 3095 10ΕΤΗ ΕΝΟΙΚΙΑΣΗ ΝΕΡΟΜΥΛΟΥ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΣΥΚΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΠΟΥΡΝΑΖΙ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΙΘΩΜΗΣ, ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΜΑΥΡΟΕΙΔΗΣ 

1914. ΑΓΟΡΑ ΝΕΡΟΜΥΛΟΥ

1916. ΑΝΤΙΔΙΚΙΑ Θ.ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ-ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΧΡΙΣΤΑΚΗ,ΙΩΑΝΝΗ ΧΡΙΣΤΑΚΗ

1917-9. ΣΥΝΤΑΞΗ ΠΙΝΑΚΩΝ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΥ ΒΑΛΥΡΑΣ

1914-61. ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΒΑΛΥΡΑΣ (ΤΟΜΟΙ 6-13, 1930-61, Πράξεις 24)

1925-33. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΒΑΛΥΡΑΣ, Πράξεις 4

1938. 16 ΑΡΘΡΑ ΓΙΑ ΑΡΔΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

1939. 2 ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΙΩΝΑ ΚΕΦΑΛΑ

1942. ΑΙΤΗΣΗ  ΤΟΥ Δ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΥΔΡΟΝΟΜΕΑΣ 

1947. ΠΝΙΓΜΟΣ ΜΥΛΩΝΑΔΩΝ

1947-1957. ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ Μ.Γ.

1955. ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΘΑΡΡΟΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑ

1982-1997.ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΒΑΛΥΡΑ (φύλλα 4, 15, 88-9, 130-1, 112-3, 101)

1997. ΧΑΡΤΕΣ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ, ΓΙΩΡΓΟΥ ΤΣΩΝΗ 

2000. ΔΙΗΓΗΜΑ ΟΙ ΑΓΥΙΟΠΑΙΔΕΣ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ

2002.ΟΙ ΝΕΡΟΜΥΛΟΙ-ΛΙΜΝΕΣ ΜΑΥΡΟΖΟΥΜΕΝΑΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΒΑΛΥΡΑΣ

2002.ΤΟ ΨΑΡΕΜΑ ΣΤΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΤΗΣ ΒΑΛΥΡΑΣ

2004.ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΝΕΡΟΜΥΛΩΝ

2005.ΜΟΥΛΚΙΑ-ΒΑΤΟΥΦΙΑ-ΤΣΙΦΛΙΚΙΑ

2011. ΕΓΓΡΑΦΟ ΔΗΜΟΥ ΙΘΩΜΗΣ ΓΙΑ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΥΔΡΑΥΛΑΚΟΣ ΒΑΛΥΡΑΣ

2011.ΨΑΡΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΜΑΥΡΟΖΟΥΜΕΝΑ-ΠΑΜΙΣΟ

2017. ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ ΣΤΗΝ TIMS

2020.ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗ ΛΥΡΑ 

2020. Η ΓΕΝΙΑ ΜΟΥ. ΒΑΖΟΝΤΑΣ ΖΩΗ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΑΣ

2020.ΠΟΤΑΜΙ ΜΑΥΡΟΖΟΥΜΕΝΑ-ΓΕΦΥΡΑ-ΝΕΡΟΜΥΛΟΙ-ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΑΝΔΑΝΙΑΣ-ΙΘΩΜΑΙΑ.

2020. ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ ΣΤΟ ΟΓΔΟΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΕΕΚΠΕ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ  13-5\3\2020

ΣΚΙΤΣΟ ΝΕΡΟΜΥΛΟΥ-ΕΡΓΑΛΕΙΑ. ΔΗΜΗΤΡΗ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ

ΟΙ ΝΟΜΟΙ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΜΥΛΟΥ

ΧΑΡΤΗΣ Γ. Κ. ΤΣΩΝΗ

ΓΚΡΑΒΟΥΡΑ Α. Κ.  ΤΣΩΝΗ

ΓΚΡΑΒΟΥΡΑ  Γ. ΤΣΟΝΑΚΙΔΗ

ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ Θ. Κ.  ΚΑΥΚΟΥΛΑ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΡΧΕΙΑΚΟ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ

Ένας από τους τρόπος προσέγγισης του προβλήματος είναι και η εννοιολογική σημασία των μυθικών ονομάτων και τοπωνυμίων σε συνδυασμό με τα εδαφομορφολογικά δεδομένα της εποχής και σε αυτό η γνώση της ιστορικής Γεωλογίας είναι καθοριστική . Η μεθοδολογία αυτή –πολύ γνωστή στους αρχαιολόγους- υποχρεωτικά αφορά ευρύτερες περιοχές, υπερβαίνοντας τον τοπικό χαρακτήρα.

Ως επίσημη μαρτυρία για την ύπαρξη  θεωρείται η απογραφή του Βενετσιάνου Γκριμάνι στα 1700 . Η ετυμολόγηση όμως του ονόματος από τις τούρκικες λέξεις Τζεφέρ  και Εμίν (Εμίρ) - που πιθανώς πρόκειται για τίτλο ανάλογο του Σπαχή- οδηγεί στο συμπέρασμα πως ο οικισμός υπήρχε στην Α’. Τουρκοκρατία (1450-1685) χωρίς δυστυχώς καμία πληροφορία για την θέση του .

Για διάφορους και πολλούς λόγους η αλήθεια της ιστορίας μας δεν διδάσκεται σωστά, η αδιαφορία των κληρονόμων και της πολιτείας αφήνει να καταστρέφεται η αρχιτεκτονική μας κληρονομιά. Ένα κτίριο  με πλούσια ιστορία, το κονάκι του ΤΖΑΦΕΡ ΑΓΑ στην τουρκοκρατία, σε λίγα χρόνια δεν θα υπάρχει και θα το βλέπουμε μόνο από τις φωτογραφίες που δείχνουν την πορεία. Είναι κρίμα να μας το θυμίζει ο βενετσιάνος Γκριμάνι και εμείς να αδιαφορούμε.

Δεν μπορείς να ζεις και να πεθαίνεις σ' έναν γενέθλιο και να αγνοείς την ιστορία του και τη δική σου, τις ρίζες του και τις δικές σου, αφού η ιστορία διδάσκει διαπαιδαγωγεί, ενώνει, γιγαντώνει, εκδικείται και εφαλτήριο  για το αύριο. Δεν μπορείς να αγνοείς την ιστορία σου αφού είναι έργο δικό σου, την ιστορία που επιβάλλεται να σηκώνεις στους ώμους σου, κάθε φορά που βαδίζεις μπροστά. Γνωρίζοντας την τοπική μας ιστορία θα μπορέσουμε να προσθέσουμε έναν ακόμη κρίκο στην αλυσίδα αγάπης, σεβασμού και μέριμνας στη γενέθλια γη, θα οδηγήσει σε μια καλλίτερη ηθική για τον τόπο και την κοινωνία στην οποία ζούμε. Αγωνιώ για το χωριό μου, όταν βλέπω πράγματα να χάνονται μαζί με τους ανθρώπους που πεθαίνουν...Μετριούνται πλέον στα δάκτυλα που μπορούν να μας διηγηθούν γεγονότα και καταστάσεις που βίωσαν στο παρελθόν στο χωριό μας, που να μπορούν να ξετυλίξουν τις αναμνήσεις τους, και εμείς να τις καταγράψουμε όσο πιο πιστά μπορούμε, και να τους τιμήσουμε. Χάθηκαν και χάνονται καθημερινά ,ντοκουμέντα, έγγραφα, φωτογραφίες του παρελθόντος και χανόμαστε και εμείς οι ίδιοι αν δεν γνωρίζουμε το παρελθόν μας, αν δεν γνωρίζουμε τις μεγάλες και μικρές ιστορίες του χωριού μας, τις παλιές συνήθειες, τα ήθη και έθιμα, τον τρόπο ζωής, τον τρόπο παραγωγής προιόντων, τα επαγγέλματα που χάθηκαν και το βασικότερο το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον του χωριού και της περιοχής μας. Με συγκινεί πολύ το ψάξιμο στο παρελθόν, αυτή η αναδίφηση, σε πράγματα, πρόσωπα, γεγονότα, καταστάσεις του παρελθόντος χρόνου. Είναι τα προγονικά μας, είναι οι ρίζες μας το από που και από πότε. Ένιωσα όλες τις συγκινήσεις: Χαρά έκπληξη, αγωνία, περιέργεια, συμπάθεια, πόνο, θαυμασμό , αλλά και νοσταλγία, πολύ νοσταλγία.

Η Βαλύρα έχει πλούσιο αρχειακό υλικό της κοινότητας και των σχολείων της που θα πρέπει να ψηφιοποιηθεί , για να τον γνωρίζουν οι νεότεροι και να μην χαθεί.

 Είχε Σιδηροδρομικό Σταθμό με 3 γραμμές (υπάρχει φωτογραφία και σώζονται μέχρι σήμερα,  και ο σύλλογος γυναικών Βαλύρας τον δρομολογεί για πολιτιστικό κέντρο του χωριού μας και της περιοχής) με αποθήκες και ομάδα εργατών του ΟΣΕ με έδρα τη Βαλύρα που συντηρούσαν τις γραμμές του τραίνου και οικία που διέμεναν οι ξένοι εργάτες,  φωτογραφία του 1901,  και απέναντι από το σταθμό το εργοστάσιο οινοποιίας ΒΟΤΡΥΣ, Δέση- Αυλάκι-Νερόμυλους-Υδρονομείς-Κανονισμό Άρδευσης, Ηλεκτροφωτισμό πολλά χρόνια πριν έλθει η ΔΕΗ, Αλευρόμυλο που λειτουργούσε με ρεύμα και τα λιθάρια περιστρέφονταν με ιμάντες στερεωμένους σε  τροχαλίες, Αστυνομικό Τμήμα, Υπηρεσία αγροφυλακής, Πρακτορείο ΟΤΕ, Μπακάλικα ,Ταβέρνες, Καφενεία,Περίπτερο, Ξυλόφουρνους, Μαγαζιά με είδη προικός, Τυροκομεία,  Υποδηματοποιούς, Κουρείς, Ράφτες, Μοδίστρες, Σχολή Οικοκυρικών,  Ξυλουργεία, Κτίστες, Ιατρείο, Οδοντιατρείο, 2 Πρακτικές μαμές, Μάγο, Γητευτή φιδιών, Μπεζεστένι για το πανηγύρι το μήνα Σεπτέμβριο, Παλιά επαγγέλματα που χάθηκαν (γυφτοκάμινα, σαμαράς, πεταλωτής, καλατζής, καλαθοπλέκτες, αργαλειούς, μεταπράτες, κάρα, κατασκευαστές ψαθιών κ.λ.π.), φωτογραφείο, 7 ελαιοτριβεία, 3 καμίνια, σταφιδαποθήκες, καλλιέργεια σταφίδας, αμπελιού, συκιάς, ελιάς,  ρυζιού στον κάμπο, βοσκοτόπια για αιγοπρόβατα με πολλούς τσοπάνηδες,  Γεωργικό Ταμείο, Αγροτικό Ταμείο, Αγροτική Λαϊκή Τράπεζα, Λαϊκή Τράπεζα, Αγροτικό Συνεταιρισμό, Αγροτολέσχη ,  Σύνδεσμο Αγροφυλακής, Δυο αρχαία γεφύρια στο ποτάμι Μαυροζούμενα και πολλά μονότοξα πέτρινα στη διαδρομή Σκάλα Βαλύρα Μεσσήνη, Ιστορικά μονοπάτια και καλντερίμια , Το αρχοντικό σπίτι επί τουρκοκρατίας (που τώρα καταστρέφεται από την αδιαφορία των τοπικών αρχών και της οργανωμένης πολιτείας) του Τζαφέρ Αγά, προίκα στην κόρη του Εμίν και προέκυψε το παλιό όνομα Τζεφερεμίνι  ,  Σιδερένια Γέφυρα που τη βρήκα σε καρτ ποστάλ στην Ιρλανδία, 14  Εκκλησίες (μεταξύ αυτών 5 βυζαντινές και ο άγιος Βλάσσης με τον καλλίτερο κεραμοπλαστικό διάκοσμο) ,   το ξυλόγλυπτο τέμπλο στον ενοριακό μας ναό που κτίστηκε το 1829 αμέσως μετά την απελευθέρωση από τους ταλιαδόρους αδελφούς Ντινόπουλοι από το Βαλτεσινίκο Αρκαδίας, Παλιά Αρχοντικά πέτρινα σπίτια με καμάρες, Ποδοσφαιρικό σύλλογο ο οποίος συνεχίζει να υπάρχει με ιδιόκτητο γήπεδο,   Σχολεία Βαλύρας (Δημοτικό Αρρένων,  Θηλέων μέχρι το 1929 ,μετά έγινε μικτό δημοτικό και από 4τάξιο  έγινε 6τάξιο, Ελληνικό, Ημιγυμνάσιο, Νυκτερινό Δημοτικό), Σχολικούς κήπους για τη διδασκαλία των φυσιογνωστικών μαθημάτων και την καλλιέργεια φυτών μαθαίνοντας τα μυστικά των φυτών και το επιχειρείν, πουλώντας τα προιόντα στο τραίνο, μπακάλικα και καφενεία της Βαλύρας, Θεατρικό σύλλογο, Μόνιμο κινηματογράφο με αίθουσα χειμωνιάτικη και καλοκαιρινή και περιφερόταν στα γύρω χωριά, Πολιτιστικούς συλλόγους Θάμυρι-Αγία Τριάδα, Σύλλογο γυναικών Βαλύρας.  

Υπάρχει το πλούσιο αρχειακό υλικό της εφημερίδας Βαλύρα, σε δερματόδετο τόμο που κυκλοφόρησε το 1982-97, η οποία πρέπει να ψηφιοποιηθεί και πλούσιο αρχείο στα ΓΑΚ (Καλαμάτας, Αθήνας), Αρχεία Ελληνικής Παλιγγενεσίας,  στις Εφημερίδες Αιών και Αθηνά, στη Γενική Εφημερίδα της Ελλάδος, στις τοπικές εφημερίδες της Καλαμάτας, καθώς και πλούσιο αρχειακό υλικό που έχουν βαλυραίοι εντός και εκτός Ελλάδος.

Τέλος υπάρχουν πολλές ελιές σε περιοχές της Βαλύρας που έχουν καταγραφεί σε περιβαλλοντικό πρόγραμμα του δημοτικού σχολείου Βαλύρας από  το Δάσκαλο Βασίλη Καράμπελα με τους τότε μαθητές του που συμμετείχαν στο πρόγραμμα και το παρουσίασαν στο ΚΠΕ Καλαμάτας, και θα πρέπει να χαρακτηριστούν διατηρητέα μνημεία της φύσης.

Αργότερα όλα αυτά να συγκεντρωθούν  σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή, γνωρίζοντας το παρελθόν του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος του χωριού και της περιοχής μας.

Με το νόμο Καλλικράτη οι 29 Καποδιστριακοί δήμοι και 2 κοινότητες του νομού Μεσσηνίας έγιναν 6. Οι 8 πρώην δήμοι και η 1 κοινότητα συγχωνεύτηκαν στο δήμο Μεσσήνης και το πρώην δημαρχείο του δήμου Ιθώμης λειτουργεί ως ΚΕΠ, με 2 υπαλλήλους. Τώρα στο χωριό κατοικούν μόνιμα Ρομά και πολλοί ξένοι κυρίως Αλβανοί που κατοικούν στη Βαλύρα και στα γύρω χωριά, οι οποίοι έχουν και τα πιο πολλά παιδιά στο δημοτικό και νηπιαγωγείο Βαλύρας, τα μοναδικά στον τέως δήμο Ιθώμης. Διαθέτει μόνιμο Ιατρείο  στο οποίο  έρχονται από το κέντρο υγείας Μελιγαλά και νοσοκομείο Καλαμάτας, Φαρμακείο, Φοροτεχνικό γραφείο, Δικηγορικό γραφείο, Ταξί,  Κομμωτήριο, Μοδίστρα, 3 Κρεοπωλεία, 3 Καφενεία -, ταβέρνες, Ζαχαροπλαστείο, Καφενείο, 1 μαγαζί με ηλεκτρικά είδη, ένα με επισκευές ηλεκτρονικών ειδών, 1 πρατήριο βενζίνης, 3 επιχειρήσεις με αλουμινοκατασκευές, 3 Σούπερ Μάρκετ, 2 γεωπονικά κέντρα από βαλυραίους γεωπόνο τεχνολόγο, Επαγγελματία Μελισσοκόμο, Έμπορο λαδιών, 2 τυροκομεία, 2 Ελαιοτριβεία, 2 Μαγαζιά με είδη προικός, Πολλούς τσοπάνηδες, συγκοινωνία με το ΚΤΕΛ ,μιας και το τραίνο καταργήθηκε  το 2011. Η ύδρευση γίνεται με δίκτυο  από γεώτρηση και των πηγών του Πάμισου στον Άγιο Φλώρο, και πολλά πηγάδια χώθηκαν, έγιναν βόθροι ή είναι σε αχρηστία.