ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΣ (1785-1825)

 ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ 

Τιμήθηκε ο Παν. Κεφάλαςμε εορταστικές  εκδηλώσεις στις 17\5 στη γενετειρά του το Δυρράχι, που σήμερα υπάγεται στην επ. Μεγαλοπόλεως της Αρκαδίας , γνωστός και σημαντικός οπλαρχηγός, που έπεσε μαζί με τον Παπαφλέσσα ηρωικά στο Μανιάκι πολεμώντας κατά των Αράβων, και αύριο 20\5 θα γίνουν εκδηλώσεις  στο Μανιάκι, από το δήμο Πύλου Νέστορος  και φορείς.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΣ

Ο Παν. Κεφάλας, γνωστός και σημαντικός οπλαρχηγός, που έπεσε μαζί με τον Παπαφλέσσα ηρωϊκά στο Μανιάκι πολεμώντας κατά των Αράβων, καταγόταν από το Δυρράχι, που σήμερα υπάγεται στην επ. Μεγαλοπόλεως της Αρκαδίας. Στην Τουρκοκρατία όμως και κατά την επανάστασι το Δυρράχι διοικητικώς ηπήγετο στην επαρ. Εμπλακίων, που όλα σχεδόν τα χωριά της πλην 6 ανήκαν στο Μεσσηνιακό χώρο. Έτσι ο Κεφάλας, θεωρούμενος οπλαρχηγός της επαρ. Εμπλακίων, ήτο υποχρεωμένος να στρατολογή από την επαρχ. Εμπλακίων στην οποία υπήγοντο τα χωριά Κουρτζαούρι (Σπερχογεία), Ντελίμεμι (Αιθαία), Βείζαγα (Ανθεία), Γαϊδουροχώρι (Αριοχώρι), Ναζήρι (Εύα), Αλποχώρι, Βρωμόβρυσι (Αμφιθέα), Κούρταλι, Λυκότραφος, Καρτερόλι, Γαϊδουροχώρι (Παμίσου), Πεντιά (Τρίκορφο), Ξεροκάσι, Ράδου, Κουτούφαρι, Σκάλα, Σολάκι, Κατσαρού, Σιάμου, Μούστα (συν. Μερόπης), Μαγούλα, Ζευγολατιό, Διαβολίτσι, Κούρταγα, Δεσύλλα, Τρύφα, Πουλίτσι, Κλίμα, Πήδημα, Σαμπάκαλφα, Χάρμα. Μερικά από τα χωριά αυτά σήμερα δεν ακούγονται παρά ως τοπωνύμια. Στην επαρχία Εμπλακίων κατά τον Π. Παπατσώνη υπήγοντο από την επ. Μεγαλοπόλεως σύμερα τα χωριά Τζαφέραγα, Δυρράχι (Δορράχι), Λεφτίνι, Μαρμαριά, Ραψομάτες, Τραγάνα. Γνωστοί όμως και σημαίνοντες πολιτικοί και στρατιωτικοί ηγέτες του Δυρραχίόυ ήσαν οι Π. Κεφάλας και Ν. Λαδάς (Παπατσώνη Παν.: Απομν. σελ. 111 και αλλαχού).
Αφού όμως ο Παν. Κεφάλας στρατολογούσε από τα χωριά της Μεσσηνίας οι πιο πάνω αναφερόμενοι αγωνισταί, έστω και αν δεν αναφέρεται ο τόπος καταγωγής τους, είναι Μεσσήνιοι και κατάγονται από το χωριά τα οποία εσημειώσαμεν ως υπαγόμενα στην επαρ. Εμπλακίων. Εκρίναμε σκόπιμο να παραθέσωμε εδώ τον κατάλογο των αγωνιστών αυτών γιατί το έγγραφο στο οποίο περιέχονται ως δικαιολογητικό του Π. Κεφάλα, Αρκαδός οπλαρχηγού, δεν έχει θέσι στα «Μεσσηνιακά», και έτσι θα παρέμεναν άγνωστοι, αν δεν εδημοσιεύαμε τον κατάλογο.
Οι απόγονοι των ανωτέρω αγωνιστών ευκόλως θα διαπιστώσουν ποίοι είναι οι δικοί τους πρόγονοι και από ποιο χωριό έκαστος κατάγεται.

Για τους αγωνιστές του 1821 από τη ΜΕΣΣΗΝΙΑ εχουν γράψει οι:

1. Ο ΣΩΤΗΡΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, από ΚΟΥΒΕΛΑ ΤΡΙΦΥΛΙΑΣ στο τετράτομο εργο του και περιγράφει τα ιστορικα γεγονότα του 21 και τα βιογραφικά της περιοχής του.

2.Ο ΣΤΑΥΡΟΣ Γ.ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ έχει δημοσιεύσει σε 15 συνέχειες κάθε Κυριακή στη Μεσσηνιακή εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ στη σελίδα 4 με τίτλο <ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΑΝΑΔΡΟΜΕΣ> και υπότιτλο <Τα Αριστεία της Επανάστασης του 1821> με πρώτο φύλλο στις 10-2-2002 και τελευταίο στις 19-5-2002

3.Ο ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ στο βιβλίο του με τίτλο <ΙΣΤΟΡΙΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑΙ> εχει κατάλογο με τα ονόματα των εκ του νομού Μεσσηνίας καταγομένων και αγωνισθέντωνυπερ της ανεξαρτησίαςτου έθνουςαγωνιστών, ητοι ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ,ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ,ΥΠΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ,ΣΤΡΑΤΙΩΤΩΝΚ.Λ.Π. οσων τα ονόματα διεσώθηκαν και περιελήφθησαν στο μητρώο πολεμιστών του αρχείου αγψνιστών,της ΕΘΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ
Ενδεικτικά αναφέρω μερικά ονόματα από την ΑΝΩ ΜΕΣΣΗΝΙΑ που υπάρχουν στο βιβλίο του στις σελίδες 250-280
ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ*
ΞΥΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
ΜΟΥΜΟΥΣΗΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΣ ΣΟΛΑΚΙ
Ντεντούσης αδαμης ΧΡΥΣΟΒΑ
Τσαγκάρης Παναγιωτης
Πουλοπουλος Θοδωρος .αντιστρατηγος το 1825
Γεωργακόπουλος Παναγιώτης
Βασιλοπουλοςς Δημητριος
Καρτερολιώτης Ιωάννης
Κυρκιλής Ιωάννης Μελιγαλά
Κυρκιλής Νικόλαος Μελιγαλά
Κλεφτόγιαννης Γεώργιος ΖΕΡΜΠΙΣΙΑ
Μουρίκης Ιωάννης Ρευματιά
Ντεντούσης Κων\νος ΧΡΥΣΟΒΑ
ΞΕΡΙΚΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΖΕΥΓΟΛΑΤΙΟ
ΠΑΝΙΑΣ ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΜΕΛΙΓΑΛΑ
ΠΑΝΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΙΜΙΖΑ
ΠΙΚΟΥΛΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ ΖΕΥΓΟΛΑΤΙΟ
ΠΙΚΟΥΛΑΣ ΓΥΦΤΟΣ ΖΕΥΓΟΛΑΤΙΟ
ΣΙΑΓΚΡΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ,ΧΡΙΣΤΟΦΙΛΟΣ,ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ και ΒΑΣΙΛΗΣ από ΚΑΤΣΑΡΟΥ
ΣΑΡΑΝΤΟΠΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΚΑΛΑ
ΣΑΡΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΣ ΣΚΑΛΑ
ΣΚΛΗΡΗΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ ΜΕΛΙΓΑΛΑ
ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ ΚΑΤΣΑΡΟΥ
ΤΖΙΡΟΣ ΚΙΤΡΟΣ
ΤΣΙΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ
* Ολοι οι υπόλοιποι κατάγονται από τη ΒΑΛΥΡΑ

4. Ο ΜΙΜΗΣ ΦΕΡΕΤΟΣ στο δίτομο εργο του εχει:
Στον πρώτο τομο στις σελίδες 660-664 περιγράφει τους Μεσσήνιους αγωνιστές του 1821 ,στις σελίδες 664-666 τις βιογραφίες Μεσσηνιων ,στη σελίδα 667 τους αξιωματικούς πεσόντες και τέλος στις σελίδες 668-680 τον αλφαβητικό πίνακα αγωνιστών του 1821 χωρίς ιδιαίτερι λήμμα.
Στο δεύτερο τόμο στις σελίδες 627-630 περιγράφει τους Μεσσήνιους αγωνιστές ,στις σελίδες631-632 τις βιογραφίες Μεσσηνίων στη σελίδα 633 τους αξιωματικούς πεσόντες ή θανόντες και τέλος τον αλφαβητικό πίνακα Μεσσηνίων αγωνιστών του 1821 ,χωρίς ιδιαίτερο λήμμα.

5.ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΓΓΟΣ .Εξιστορεί με συγκλονιστικές λεπτομέρειες τα ολοκαυτώματα των Κοντοβουνίων (Κουφιέρος, Ρωμαίικο αλώνι, Πατσιάντερα, Πάλουκα, Κοιλιάντερα), το Γολγοθά των Μεσσηνίων και των Κλεφτών του Μοριά στην Παλουκόραχη της Σκάλας και καταγράφει όλες τις τουρκικές βαρβαρότητες από το 1453 ως το 1828 σε όλη την Ελλάδα. 

Περιγράφει λεπτομερώς τις μεγάλες μάχες που έγιναν στα Κοντοβούνια (Χαλβάτσου, Αστράς, Μανιάκι, Γεφύρι τ' Αντρειωμένου, Αετός, Λυκουδέσι).

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη μάχη του Μανιακίου, στην οποία ο συγγραφέας αφιερώνει περίπου 180 σελίδες με ανέκδοτο υλικό. Αφού εκθέτει λεπτομερώς όλα όσα προηγήθηκαν της μάχης, από τον εμφύλιο του 1824 ως το Μάιο του 1825, παρακολουθεί βήμα προς βήμα τη δραματική πορεία του Παπαφλέσσα προς το Μανιάκι και δίνει μια λεπτομερή περιγραφή της μάχης βασισμένη σε αυθεντικές μαρτυρίες, ιστορικά κείμενα και κυρίως σε πρωτογενείς πηγές, δηλαδή σε αυθεντικά έγγραφα από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους. 

Με τα αδιάσειστα στοιχεία που παραθέτει διαλύει όλους τους απλουστευτικούς μύθους και ό,τι πιστεύαμε ως τώρα για τη θρυλική μάχη, ενώ καταρρίπτει όλα τα αυθαίρετα ψυχογραφήματα, τις ψυχαναλύσεις, τις επικρίσεις, τους αφορισμούς, τις ανακρίβειες και κυρίως την ασύστολη συκοφαντία, ψευδολογία και λασπολογία εναντίον του Ηρωα, Εθνεγέρτη και Εθνομάρτυρα Παπαφλέσσα. Επί πλέον, φέρνει στο φως για πρώτη φορά όλα τα ονόματα των Ηρώων της κορυφαίας μάχης, πεσόντων και διασωθέντων. 

Τέλος, όχι μόνο στα προλεγόμενα του Μανιακίου, αλλά και σε ειδικό κεφάλαιο ο συγγραφέας αποκαλύπτει άγνωστες και σκοπίμως αποσιωπημένες σελίδες από τις λεηλασίες και τις αγριότητες που έλαβαν χώρα στα Κοντοβούνια και στην υπόλοιπη Μεσσηνία από τον μισθοφορικό κυβερνητικό στρατό - και όχι μόνο - κατά τη διάρκεια του δευτέρου εμφυλίου (1824-1825). Ο συγγραφέας θεωρεί ότι ο φωτισμός αυτών των μελανών σελίδων της ιστορίας μας είναι χρήσιμος, διότι αφενός αποτελεί μια ελάχιστη ηθική και ιστορική δικαίωση των θυμάτων και των μαρτύρων της τουρκικής αλλά και της εμφυλιοπολεμικής θηριωδίας και αφετέρου λειτουργούν ως παράδειγμα προς αποφυγήν.

 Πραγματικό κόσμημα του βιβλίου αποτελεί το Επίμετρο «Οι Αγωνιστές γράφουν», στο οποίο ο συγγραφέας έχει συγκεντρώσει αυθεντικά κείμενα των Αγωνιστών του '21.

ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΝΑ ΤΙΜΗΣΕΙ ΤΟΥΣ ΕΝ ΖΩΗ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΚΑΙ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΝΑ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΕΙ ΟΛΑ ΑΥΤΑ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΒΓΕΙ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΟΥΛΕΙΑ ,ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΣΣΗΝΙΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ '21

ΟΙ ΒΑΛΥΡΑΙΟΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ ΤΟΥ ΟΠΛΑΡΧΗΓΟΥ ΠΑΝ. ΚΕΦΑΛΑ ΑΡΧΕΙΟ ΠΟΛΕΜΟΥ Φ 127

ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΜΙΜΗ ΦΕΡΕΤΟΥ