Ψυχοσάββατο στη Βαλύρα

       Όλοι μας έχουμε παιδικές αναμνήσεις  από  το Ψυχοσάββατο στο χωριό μας. Και ποιος δεν θυμάται τη γιαγιά ή τη μητέρα του και τις γειτόνισσες, που ετοίμαζαν το σπερνό, όπως το έλεγαν.

Καθώς  προετοίμαζα τη διακόσμηση του δίσκου και έβραζα τα κόλλυβα για να τα πάω στην εκκλησία στον Εσπερινό της Παρασκευής, στις 18 Ιουνίου, θυμήθηκα ένα πολύ ωραίο ποίημα για το Ψυχοσάββατο του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη . Ένας πατέρας ψάχνει την όμορφη κόρη του που την πήρε άδικα, μέσα από την αγκαλιά του ο  Χάρος και θρηνεί. Ρωτάει απεγνωσμένα που  μπορεί να τη συναντήσει και   του απαντούν:

Ο Θεοφύλακτος και ο Αναστάσης Τζαμαλής στη Βαλύρα του 1834

 Αφιερωμένο  στους αγωνιστές και ήρωες της Μεσσηνιακής Γης

       Το Σωτήριον έτος 1804, γεννήθηκαν την ίδια μέρα ,στον Δήμο Δερρών της Μεσσηνίας ,δύο αρσενικά παιδιά  ,   που οι μανάδες τους ήταν   ξαδέρφες  και λέγονταν Τζαμαλίνες . Το πρώτο παιδί βαπτίστηκε Θεοφύλακτος- Ιωάννης και το  δεύτερο Αναστάσης.  Ονομάστηκε ο Ιωάννης Θεοφύλακτος, γιατί όταν το συνέλαβε η μητέρα του και πριν καταλάβει ότι έμεινε έγκυος ,είδε στον ύπνο της τη Παναγία ,που κρατούσε και κοιτούσε με αγάπη το θείο βρέφος. “Ο Θεός το φυλάει”   είπε η  Παναγία στη Τζαμαλίνα. Γι αυτό, κι όταν γέννησε εκείνη τον γιο της , τον ονόμασε Θεοφύλακτο και σπάνια τον φώναζε Ιωάννη, το όνομα του πεθερού της. Ο Θεοφύλακτος και ο Αναστάσης γεννήθηκαν σημαδεμένοι. Ο μεν  πρώτος κουτσός στο αριστερό του πόδι και ο  δεύτερος με λυγισμένα τα δάκτυλα στο αριστερό του χέρι,  λες και  ο Θεός του έδωσε να κρατεί τη  Γη με τον Σταυρό επάνω, σαν τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο. Ενώ μεγάλωσαν μαζί  τα δυο  παιδιά μέχρι τα δεκαπέντε τους χρόνια,   στη συνέχεια ο Αναστάσης έφυγε καβάλα στο άλογο και πήρε τα βουνά,  πήγε να πολεμήσει κοντά στον γέρο του Μοριά, τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Ο  Θεοφύλακτος τελείωσε το Ελληνικό σχολείο της εποχής του και  έκανε ιερατικές σπουδές, κοντά σε ντόπιους δασκάλους και ιεράρχες. Μελετούσε πολύ  ,ήταν ένας μοναδικός, αυτοδίδακτος δάσκαλος και  ιστοριοδίφης της εποχής του. Ο πατέρας του είχε πεθάνει και ζούσε με τη μητέρα του σε ένα   παλιό πέτρινο σπίτι στη Βαλύρα.  Αυτά που θα σας διηγηθώ, συνέβησαν  μετά την ερήμωση του Δήμου των Δερρών  το 1833, τη καταστροφή του Μελιγαλά και της Σκάλας, από τον Φέδερ, που είχε αναλάβει να καταστείλει κάθε αντίσταση των κατοίκων της Πελοποννήσου, μαζί με τους αντικαποδιστριακούς  στρατιώτες του Κωλέττη.

Η Κουκουβάγια της Βαλύρας και ο Αι Γιώργης Καβαλάρης

  Αφιερωμένο σε όλες τις κουκουβάγιες της Βαλύρας, που υπηρέτησαν  ανιδιοτελώς, το θείο σχέδιο

        Η γιαγιά μου Κωνσταντίνα, μου  είχε διηγηθεί , κατά τη παιδική μου ηλικία ,  μία ιστορία,  που είχε ακούσει  από τη δική της  γιαγιά . Αφορούσε τη καλλιέργεια της ψυχής και τη προετοιμασία για τον θάνατο, μέσα από μία  διαισθητική προσέγγιση , βασισμένη τόσο στη βαθιά πίστη των ανθρώπων  για τον Θεό, αλλά και στις τοπικές δοξασίες, διοσημίες, ήθη, έθιμα  και αντιλήψεις, όπως αυτές πέρασαν και παγιώθηκαν, από γενιά σε γενιά, στον τόπο μας.   Η Βαλύρα, του 1960-1970 ,ήταν δύο μορφών: Εκείνη  των κατοίκων του επίγειου βίου, που προσέρχονταν για να λειτουργηθούν στον Ιερό Ναό του Αγίου Αθανασίου , και των  πολιτών της αιωνίου ζωής, που τους φρόντιζε ο Αι Γιώργης, στο  κοιμητήριο του χωριού, έφιππος ,για να τον φοβούνται  όλοι , και να επικρατεί  θεία πειθαρχία, ώστε οι μεν ,να μην ενοχλούν τους δε!