Η Μπαταλοθανάσω και οι Παραβάτες του Άγραφου Νόμου του Αυλακίου, στη Βαλύρα του 1960

 Αφιερωμένο  στην αείμνηστη κυρά Θανάσω τη Μυλωνού

        Η Βαλύρα ουδέποτε μαράθηκε, ουδέποτε δίψασε.  Ο ελεήμων Θεός έδωσε κουράγιο στους σκληρά εργαζόμενους αγρότες να χαράξουν αυλάκια πριν τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο από τη δέση του ποταμού της Μαυροζούμενας, ψηλά στο Μπιζάνι, έως τον κάμπο του χωριού ,κάτω στα Μανιατέικα. Οι δύο υπέροχοι μύλοι  της Βαλύρας εργάζονταν Χειμώνα Καλοκαίρι,  επίσης το νερό, κατόπιν κατανόησης και συνεννόησης ,το δρομολογούσαν οι κάτοικοι του χωριού στα ποτιστικά τους και στους μοναδικούς ,με παντός είδους κηπευτικών και καρποφόρων δέντρων μπαξέδες τους.

Το  αυλάκι είχε κι έναν ανεπανάληπτο φύλακα άγγελο. Μία ανδρειωμένη αγρότισσα, με τσιγκελωτό μουστάκι  ,  στρατιωτικές μπότες μέχρι το γόνατο και με μια αξίνα μονίμως στο χέρι,  η οποία έδινε Ελληνιστί και Γαλλιστί  ,με την  αγριοφωνάρα της, στους μουλωχτούς παραβάτες του νόμου να καταλάβουν τι “εστί  Θανάσω η Μυλωνού”. Την έβλεπαν όλοι και έτρεμαν!

       Η κυρά Θανάσω,   γέννημα και θρέμμα της Βαλύρας, ήταν ευθυτενής, μετρίου προς ψηλού αναστήματος, λεπτή αλλά γεροδεμένη, με έξαρση των ανδρικών ορμονών, αλλά λειτουργικά ετεροσεξουαλική ,  μία πιστή και έντιμη σύζυγος του εκ ίσου ατρόμητου Δημήτρη Μπατάλια, που το χωριό τον θυμάται από τις εθνικές γιορτές και το Πάσχα .Άναβε τα τρία μάσκουλα στο προαύλιο του ιερού ναού του Αγίου Αθανασίου, παίρνοντας κομμένα κεραμίδια, που του κουβαλούσε στη ποδιά της η Θανάσω και συγκλόνιζε  τη Βαλύρα και τον Μεσσηνιακό κάμπο με τους κρότους  του φόβου και του τρόμου, αλλά και της χαράς, εξαναγκάζοντας τα  κακοποιά πνεύματα και την κακοτυχία να μετοικήσουν στα άγρια όρη και βουνά.

      Η κυρά Θανάσω δεν είχε αναλάβει εξ αρχής τη λειτουργία του παλιού Μύλου του χωριού και την επιστασία στο αυλάκι, γιατί  έκανε στα νιάτα της   άλλες εργασίες.  Στα δεκαοχτώ της χρόνια  εργάστηκε ως οικιακή βοηθός για δύο  χρόνια , στην οικία   του Βαλυραίου Παναγιώτη Λύρα στη Μασσαλία και έμαθε να μιλάει πολύ καλά Γαλλικά ,σταδιακά και  με φυσικό τρόπο. Ο Παναγιώτης Λύρας  είχε εργοστάσιο κατασκευής πολυελαίων και παραγωγής σαπουνιών στη Γαλλία και ήταν ιδιαίτερα ευκατάστατος. Οι δύο πολυέλαιοι στον ιερό ναό του Αγίου Αθανασίου της Βαλύρας είναι δική του δωρεά. Η   Θανάσω, αν και ήταν   νοήμων, και τελείωσε με καλούς βαθμούς το Δημοτικό Σχολείο, στην προπολεμική εποχή  που έζησε, τα κορίτσια του χωριού δεν  πήγαιναν στο Σχολαρχείο, ούτε στο Πανεπιστήμιο, με εξαίρεση κάποιες σχολές τεχνικών επαγγελμάτων, όπως οικοκυρικών, κοπτικής ραπτικής,  κοφτού κεντήματος στη ραπτομηχανή και υφαντικής.  Οι κόρες ετοίμαζαν τη προίκα τους και παντρεύονταν.  Η Θανάσω έκανε έναν παραδοσιακό γάμο, με ένα άξιο και ατρόμητο παλικάρι, που αν το γνώριζε ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης σίγουρα θα το  έκανε  πρωτοπαλίκαρο του. Κι ενώ  συμπορευόταν αρμονικά μετά του συζύγου της,που τον φωνάζαμε κυρ Μήτσο, και  απέκτησαν δύο υγιέστατα παιδιά, έναν γιο και μία κόρη, η δουλειά που ανέλαβε με το αυλάκι στη Βαλύρα, παράλληλα με τη λειτουργία του παλιού Μύλου της Βαλύρας, ήθελε πολλά κότσια, γιατί ανάμεσα σε εκείνους που τηρούσαν ανελλιπώς το πρόγραμμα  δρομολόγησης του νερού στο αυλάκι, όπως όριζε ο κανόνας, κατόπιν προφορικής συνεννόησης μεταξύ των κατοίκων, υπήρχαν και οι εξαιρέσεις. Ήταν συνήθως άτομα, τα οποία κατά την καλοκαιρινή περίοδο  αγχώνονταν ιδιαίτερα ότι θα τους ξεραθούν τα ζαρζαβατικά αν περίμεναν τη σειρά τους και έκλεβαν νερό, δρομολογώντας το αυλάκι προς τα ποτιστικά τους. Ένας εξ αυτών ήταν και ο  Μπότης, που είχε  το κτήμα του πριν τα Μανιατέικα.

Και τι δεν είχε ακούσει, που για  χρόνια, χωρίς μεταμέλεια ,χαλούσε το πρόγραμμα της κυράς Θανάσως και εξέθετε την επαγγελματική αξιοπιστία της στα μάτια των Βαλυραίων!

- Μπότη, που είσαι ουρέ  Μπότη να σου πάρω το κεφάλι; Είπε βροντοφωνάζοντας η Θανάσω ,σαν  φλεγόμενο μπαρούτι.

Ο  Μπότης ,μόλις την  είδε να έρχεται από μακριά, ανέβηκε γρήγορα ,για καλού και κακού, πάνω σε μία φουντωτή και ψηλή καρυδιά που είχε φτιάξει στα κλαδιά της ένα κρεβατάκι με σανίδια για να ξαπλώνει και τράβηξε τη σκάλα, την κρέμασε ψηλά στο δέντρο για να μην ανέβει η  Μπαταλοθανάσω και τον καρατομήσει.

-Πού κρύβεσαι ουρέ λαδοπόντικα, πανάθεμα σε ,που έμειναν  τρία κτήματα απότιστα σήμερα εξ αιτίας σου ,κωθώνι, και φωνάζουν με το δίκιο τους οι άνθρωποι. Τον Θεό δεν τον φοβάσαι αγράμματε;

Ο  Μπότης τσιμουδιά!

-Δεν μιλάς; Πώς να μιλήσεις; Έχεις βρεγμένη τη φωλιά σου! Κι όντως ,λίγο ήθελε για να κατουρηθεί επάνω  από τον φόβο του ο παραβάτης του “νόμου του αυλακίου”.

-Βέβαια! Δεν σε συμφέρει. Έτσι και το ξανακάνεις κακομοίρη μου θα σου κάνω μήνυση. Θα βάλω τον βουλευτή στη Καλαμάτα που λύνει και δένει να σε πάνε μέσα δεμένο. Θα πουλήσεις το χωράφι σου για να ξεπληρώσεις!

Ο Μπότης λογικευόταν αρκετές φορές, αλλά όταν έβλεπε  λιποθυμισμένα φύλλα  στα καλοκαιρινά λαχανικά του  ξεχνούσε και τη Θανάσω, τα ξεχνούσε όλα. Μια μέρα, καθώς πήγαινε για να αγοράσει ψωμί στη πλατεία, τον άρπαξε η Θανάσω δυνατά  από τη ζώνη του παντελονιού του πίσω στη πλάτη και τον ακινητοποίησε.

-Πρόσεξε τυφλοπόντικα, του είπε στο αυτί. Σε παρακολουθώ!

-Δεν έκανα τίποτα, διαμαρτυρήθηκε εκείνος, λίγο νερό πήρα γιατί μαράθηκαν όλα.

-Τίποτα δεν μαράθηκε, απάντησε η κυρά Θανάσω. Παρακολουθώ όλα τα κτήματα και τους μπαξέδες σας από το πρωί έως το βράδυ. Λες να είμαι καμιά διαβολογυναίκα  που θέλει να  καούν τα ποτιστικά σας;  Προσεύχομαι για σας. Ο Θεός επιβλέπει και θα σε τιμωρήσει που δεν  βάζεις μυαλό μέσα στο κουρκούτι σου.

Κι αν δεν μπόρεσε η κυρά Θανάσω να λογικέψει τον Μπότη, τον λογίκεψε σίγουρα η κοιλιά του, γιατί κάθε φορά που παρανομούσε εις βάρος των συγχωριανών του θυμόταν τη Μπαταλοθανάσω και είχε  μεγάλη διάρροια. Μόλις το έμαθε αυτό η κυρά Θανάσω γέλασε με την καρδιά της, γονάτισε μπροστά στη Δέση ψηλά στη Μαυροζούμενα , έκανε τον σταυρό της και είπε με ανακούφιση ψυχής: “Μέγας είσαι Κύριε και θαυμαστά τα έργα σου”!

      Όταν ήρθε νυφούλα   η Βάσω του Λινάρδου στη Βαλύρα από του Κεφαληνού, αδελφή τριών μορφωμένων πανεπιστημιακά ανδρών,  μιλούσε με το σας και με το σεις. Ο πεθερός της ο Γιάννης, κάπου κάπου έκανε ατασθαλίες με το νερό στο αυλάκι. Η  Μπαταλοθανάσω τον έψαχνε για να του τα σούρει, αλλά έπεσε μία φορά πάνω στη Βάσω, και  κόντεψε να πάει  από τη καρδιά της η νιόπαντρη κόρη! Τόσο πολύ τρόμαξε η  νύφη του Λινάρδου, που μόλις   άκουσε την αγριοφωνάρα της κυράς Θανάσως και την είδε  που κτυπούσε νευρικά κάτω στο χώμα   την αξίνα δεν είπε κουβέντα, αλλά   μπήκε τρέχοντας στο σπίτι και κλειδώθηκε μέσα  στο γαμήλιο υπνοδωμάτιο.

Μόλις γύρισε ο πεθερός της  , άρχισε να την καλεί :

-Βασούλα, Βασούλα,   είσαι εδώ;

-Εκείνη ξεθάρρεψε, κτύπησε τρεις φορές δυνατά την πόρτα του υπνοδωματίου, χωρίς να βγάλει  άχνα.

Θα αλλάζει το κορίτσι στο δωμάτιο του, σκέφτηκε ο πεθερός της και την άφησε χωρίς ενόχληση για μισή ώρα. Μόλις είδε   ότι δεν  έβγαινε από το δωμάτιο, πήγε έξω από την πόρτα, κτύπησε  και τη ρώτησε διακριτικά:

-Βάσω μου, είσαι καλά;

-Τρέμει η καρδιά μου, απάντησε εκείνη.

-Άνοιξε τη πόρτα παιδάκι μου να δω τι έχεις, απάντησε ο κυρ Γιάννης.

-Μόνος σας είστε; Ρώτησε η Βάσω.

-Μόνος μου είμαι, ο Ρίκος με τη πεθερά σου δεν έχουν γυρίσει ακόμη.

Η Βάσω άνοιξε την πόρτα κρατώντας την καρδιά της, πήγε στη κουζίνα, πήρε ένα ποτήρι νερό και κάθισε σε μία καρέκλα.

-Θέλεις να πάμε στο γιατρό; Ρώτησε ο πεθερός της.

-Όχι, απάντησε εκείνη, και του διηγήθηκε τι συνέβη.

Μία άγρια γυναίκα με μαύρο μουστάκι και με μία αξίνα , που την κτυπούσε κάτω απειλητικά σας έψαχνε για να σας σκοτώσει! Και επειδή δεν βρήκε εσάς, άρχισε να φοβερίζει εμένα , αλλά της ξέφυγα! Έτρεξα γρήγορα και κλειδώθηκα στο δωμάτιο για να μη με βρει, μέχρι να επιστρέψετε,  εξήγησε η Βάσω.

Ο πεθερός της τη φίλησε στο μέτωπο και  τη καθησύχασε:

-Μη φοβάσαι   κορίτσι μου, αυτή είναι η  κυρά Θανάσω η Μυλωνού. Δεν σκοτώνει κανέναν, αλλά πολλοί μπορούν να πάνε από καρδιακή προσβολή αν την δουν για πρώτη φορά ξαφνικά μπροστά τους. Κρίμα που δεν σε είχα ενημερώσει.

-Τι της κάνατε και είναι τόσο πολύ θυμωμένη μαζί σας; Ρώτησε η Βάσω.

-Της χαλάω τα σχέδια μερικές φορές και παίρνω νερό από το αυλάκι, όταν δεν είναι η σειρά μου.

-Συγνώμη, αλλά αυτό δεν είναι σωστό πατέρα, είπε η Βάσω.

-Σωστό, λάθος, μερικές φορές είναι αναγκαίο, όταν δεν επαρκεί το νερό για το πότισμα. Γιατί ναι μεν έχουμε συμφωνήσει πότε θα ποτίζει ο καθένας, αλλά σε όλους τους νόμους, που δεν είναι ποτέ τέλειοι ,υπάρχουν και εξαιρέσεις.

Η Βασούλα δαγκώθηκε, δεν είπε τίποτα, αλλά μέσα σ΄ ένα χρόνο εξοικειώθηκε με την νοοτροπία των Βαλυραίων και συμφιλιώθηκε με τη κυρά Θανάσω. Όταν ο πεθερός της παρατυπούσε, εκείνη διακριτικά επανέφερε τα πράγματα στη τάξη. Αυτό το πρόσεξε η  Μυλωνού και τη συμπάθησε ιδιαίτερα. Μαζί της έπιανε συζήτηση σαν γυναίκα και όχι σαν διοικητής στο μέτωπο. Μια μέρα συζήτησαν για την εξαίρεση στον κανόνα.

-Καήκαμε, είπε η κυρά  Θανάσω, αν τους πω ότι ισχύει η εξαίρεση. Δεν θα υπάρχει πλέον κανόνας, όλοι θα συμπεριφέρονται ως  “οι αχαλίνωτοι της εξαίρεσης” και θα κάνουν ό,τι κατέβει στη γκλάβα τους. Πέταξε και μερικά γαλλικά της καθομιλουμένης  (κοματαλεβού- με καταλαβαίνεις) η γαλλομαθής Μπαταλοθανάσω στη Βάσω και την κούφανε κυριολεκτικά!

-Εσύ είσαι μορφωμένη!  Της απάντησε η νύφη του Λινάρδου.

-Η ζωή με τον Θεό κυβερνήτη μας μορφώνει  , απάντησε η κυρά Θανάσω , με ύφος ταπεινής δασκάλας.

Η Βάσω άνοιξε διάπλατα τα μάτια της και είδε την άλλη όψη της   Μυλωνούς.

      Εκείνη που συμπαθούσε πολύ  η κυρά Θανάσω ,και ποτέ δεν της φώναξε ,ήταν η μητέρα μου,   Ευγενία  Γρίβα, γιατί όχι μόνο δεν τηρούσε ανελλιπώς το πρόγραμμα της  , αλλά όταν υπήρχε ανάγκη για επιπλέον νερό στα ποτιστικά φόρτωνε στο πηγάδι του Βίγκου και πότιζε στα Αγρίλια, χωρίς να  εμποδίζει τη ροή στο αυλάκι.

Όταν βλέπαμε τη κυρά Θανάσω, αμέσως   έκοβε  διάφορους καρπούς  από το κτήμα για να της δώσουμε, μπουρνέλες (κορόμηλα), δαμάσκηνα, βερίκοκα ,ροδάκινα , σταφύλια, καρπούζια, πεπόνια, φασολάκια, μελιτζάνες , κολοκυθάκια , πιπεριές ,και ό,τι άλλο είχε φυτέψει και είχε καρποφορήσει.

Της φώναζα δυνατά , όταν πλησίαζε:

-Γιαγιά Θανάσω, γιαγιά Θανάσω,  έχω να σου δώσω κάτι από τη μαμά μου.

Μια μέρα με πίεζε η μητέρα μου να φάω ένα ζυμωτό κουλούρι  ,αλλά  προτιμούσα τη σοκολάτα αμυγδάλου που μου είχε αγοράσει ο πατέρας μου.

-Αυτά από τη μαμά μου κι αυτό από μένα,   της είπα.

Εκείνη πήρε το κουλούρι, χαμογέλασε και μου  απάντησε ,δήθεν αυστηρά:

-Μόνο αυτή τη φορά θα το  δεχτώ και δεν θα  πω τίποτα της μάνας σου , είπε χαμηλόφωνα, και μου έκλεισε το μάτι.

Η ιστορία με την κυρά Θανάσω και τον πονηρό τσοπάνο είναι μοναδική, όπως μας την αφηγείται ο καθ. Ιωάννης Λύρας, που τη γνώριζε καλά, γιατί είχε  εργαστεί στο σπίτι του θείου του στη Μασσαλία, παράλληλα ο ίδιος έκανε παρέα με τον γιό της τον Αχιλλέα στα παιδικά του χρόνια:

 

“Το ψάρεμα κάποτε στο ποτάμι της Μαυροζούμενας ήταν μια πολύ συχνή ενασχόληση των Βαλυραίων. Τα ψάρια του γλυκού νερού, σε παλιές εποχές, ήταν τα μόνα διαθέσιμα. Θαλασσινά δεν υπήρχαν αλλά και η φτώχεια ανάγκαζε τον κόσμο να ψαρεύει στο ποτάμι μας,για να συμπληρώσει το οικογενειακό τραπέζι. Τότε η μόλυνση δεν είχε μολύνει τα νερά και κάθε τι ποταμίσιο ήταν καθαρό και κατάλληλο προς βρώση. Τρόποι ψαρέματος υπήρχαν αρκετοί. Ένας πιο συνηθισμένος και μεγάλης απόδοσης τρόπος ήταν η καλαμωτή .Η κυρά Θανάσω η Μυλωνού που άλεθε το σιτάρι στον παλιό μύλο του χωριού, είχε παράλληλα στήσει στην κοίτη της Μαυροζούμενας και την καλαμωτή της, για να τρώει κανένα ψαράκι αυτή και οικογένειά της. Πλούσια ήταν κάθε φορά η ψαριά γεμάτη κεφαλόπουλα,τριχόπουλα, χαμοσούρτια, χέλια, και καβούρια. Ροβόλαγε νωρίς πρωί-πρωί και γέμιζε το καλάθι της. Με τα πολλά και με τα λίγα,πήρε πρέφα την καλαμωτή και ένας τσοπάνος που είχε το μαντρί του  πιο πέρα στις ελιές και του μπήκε η ιδέα να φάει και αυτός κανένα ψαράκι. Μόνο που ''γλυκάθηκε'' από τη πρώτη φορά και του έγινε συνήθεια. Έτσι λοιπόν έπαιρνε τα άγρια χαράματα τη καρδάρα του και ξάφριζε κυριολεκτικά την καλαμωτή. Η κυρά Θανάσω ήταν πολύ έξυπνη γυναίκα και γρήγορα την ψιλιάστηκε τη δουλειά. Αμέσως έβαλε σε εφαρμογή σχέδιο για την ''σύλληψη'' και την παραδειγματική τιμωρία του δράστη. Έτσι μια νύχτα γέμισε μπροστογιομή την τσιάγκρα της με μπαρούτι,προσθέτοντας αντί για σκάγια,χοντρό αλάτι και ψιλοφάσολα! Κρύφτηκε λοιπόν από τις πέντε τα χαράματα πίσω από κάτι λυγαριές με το όπλο της προτεταμένο και περίμενε τον απρόσκλητο επισκέπτη. Πράγματι αυτός δεν άργησε να φανεί, σαν σκιά μέσα στο σκοτάδι,κρατώντας την καρδάρα του,που αντί για γάλα τα πρωινά,την ''ασήμωνε'' πρώτα τελευταία με φρέσκα ψαράκια Μαυροζούμενας. Η κυρά Θανάσω τον άφησε να πλησιάσει στην καλαμωτή και όταν αυτός έσκυψε να πάρει τη λεία του,σηκώθηκε όρθια και του φώναξε:

-Αλτ μπαγάσα και σ' έφαγα!

 Δεν περίμενε περαιτέρω ενέργειες του δράστη και αμέσως του έσκασε μια μπαταριά στα προτεταμένα από το σκύψιμο οπίσθια του. Τρομαγμένος ο βλάχος τόβαλε στα πόδια πετώντας τη καρδάρα κατάχαμα και ακόμα τρέχει από το τσούξιμο του αλατιού στον πισινό του. Ένας Θεός ξέρει που στα καπινίδια έχει σκαπετήσει, αφού ακόμα τρέχει”! 

 

      Ένα καλοκαιρινό βράδυ η κυρά Θανάσω με τον μπάρμπα Μήτσο θυμήθηκαν ότι εκείνη την ημερομηνία παντρεύτηκαν και πήγαν στο  εξοχικό κέντρο του Τσαγκάρη για να διασκεδάσουν, που ήταν κοντά στις σιδηροδρομικές  γραμμές   στη Βαλύρα. Η κυρά Θανάσω κάθισε με το ένα πόδι πάνω στο άλλο, και έπινε άνετα το κρασάκι της. Κάπου - κάπου, όταν βρεχόταν το μουστάκι της το σκούπιζε και το έστριβε  απαλά, με το δεξί της χέρι.

Δύο  νεαροί  τουρίστες από την πρωτεύουσα,  κάθονταν στο διπλανό τραπέζι. Δεν είχαν ξαναδεί τέτοιο θέαμα , και δεν άντεχαν  , ήθελαν να το σχολιάσουν  χωρίς  η κυρά Θανάσω να το  αντιληφθεί!

 Υπολόγισαν ότι μία τέτοια γυναίκα σίγουρα δεν γνωρίζει Γαλλικά , διαφορετικά θα ήταν εκλεπτυσμένη, όπως οι Αθηναίες των “καλών οικογενειών”.Άρχισαν να την εκθέτουν ασύστολα και να γελούν  εις βάρος της,  επικοινωνώντας Γαλλιστί. Η κυρά Θανάσω τους άκουγε με υπομονή για  να δει πού τελικά θα φτάσουν,  κατέβαζε το κρασάκι γουλιά γουλιά και έστριβε το μουστάκι της, κουνώντας  και το κεφάλι της.

-Κοίτα γυναίκα να σου πετύχει, είναι παντρεμένη, απίστευτο! Καλά, ο άντρας της ήθελε να  πάρει   το φίλο του;

-Κοίτα πώς στρίβει το μουστάκι της ,έλεγε ο άλλος. Σίγουρα είναι ερμαφρόδιτος, κόβω το κεφάλι μου.

Μόλις το είπαν αυτό, η  Μυλωνού δεν άντεξε, σηκώθηκε όρθια, έσυρε τη καρέκλα της νευρικά  στο τραπέζι των νεαρών , κάθισε απροσκάλεστη και τους  ξάφνιασε κυριολεκτικά. Αφού έστριψε και με τα δύο χέρια το μουστάκι της ,τους είπε:

-Non, ce n est pas un homme, c est une femme, (νόν σε νε παζ εν ομ ,σετ υν φαμ) όχι δεν είναι άνδρας, είναι γυναίκα je suis (ζε συι) Batalothanaso ( εγώ είμαι η Μπαταλοθανάσω )και συνέχισε Ελληνιστί:

-Να κόψετε το κεφάλι σας!  Δεν αξίζει ούτε μια δεκάρα !

Άγουρα δαμάσκηνα και πικρές ελιές, τα κρυφομουρμουρίσματα δεν ειν΄καλές δουλειές!

-Συγνώμη, απάντησαν και οι δύο αναψοκοκκινισμένοι.

-Είστε σπουδασμένοι ή όχι;

-Είμαστε απόφοιτοι της ιατρικής ,απάντησε ο ένας.

-Κι αυτά που σας μάθαιναν στη Σχολή  πού  μπήκαν; Στου Κασίδη το κεφάλι;

Πώς σας έδωσαν πτυχίο, χωρίς να ξέρετε να κλείνετε το στόμα σας;

Κάτι  πήγε να πει ο ένας για να δικαιολογηθεί, αλλά τον διέκοψε , αφού τον κεραυνοβόλησε με το βλέμμα της και του  απάντησε λακωνικά η κυρά Θανάσω:

Φερμέ λα μπούς. Κλείσε το στόμα .

Όπως τους κεραυνοβόλησε και τους επέπληξε, έτσι ξαφνικά και τους   εγκατέλειψε, ψιθυρίζοντας les boeufs (μπε) τα βόδια! Άρπαξε την καρέκλα της , και τους γύρισε τη πλάτη ,αγνοώντας τους κυριολεκτικά. Εκείνοι αισθάνθηκαν πολύ  άβολα, δεν άντεξαν, και σε τρία λεπτά πλήρωσαν και αποχώρησαν βιαστικά.

Μόλις αποχωρούσαν , τους είπε ο μπάρμπα  Μπατάλιας επιδεικτικά:

-Σερσέ λα φαμ, ψάξε τη γυναίκα, αυτό ήταν το μόνο που θυμόταν από τους συχωριανούς του και όχι από αυτά που του  μάθαινε η κυρά Θανάσω!

-Βρε θηρίο, της είπε  χαμογελώντας, τους κατάλαβες που σε σχολίαζαν;

-Φερμέ λα μπους. Του απάντησε η   Μπαταλοθανάσω,  κτύπησαν  τα ποτήρια τους εις υγείαν, κι εκείνος για να την ευχαριστήσει κατάπιε τη γλώσσα του!

      Η κυρά Θανάσω η Μυλωνού έφυγε ένδοξα,  ήταν Χριστιανά τα τέλη της. Κοιμήθηκε σαν πουλάκι, και παρέδωσε    την αξίνα στον Κύριο.  Στη Βαλύρα, μετά τον αναδασμό την δεκαετία του 1970 και με τα αρδευτικά έργα στον Πάμισο, μπάζωσαν όλα τα αυλάκια ( όπως διαβάζουμε στο ιστορικό αρχείο του καθ. Ιωάννη Λύρα). Οι μύλοι ερειπώθηκαν , το νερό άρχισε να κοστίζει και κανένας δεν είχε πλέον κίνητρο για  να πληρώνει τα λαχανικά του χρυσά στην ΕΥΔΑΠ. Τα δέντρα ξεράθηκαν και τα υπέροχα περιβόλια χάθηκαν από τον χάρτη του χωριού. Η μετανάστευση και η αστυφιλία τράβηξαν μακριά από τις ρίζες τους πολλούς άξιους  Βαλυραίους και γέμισαν τη τσέπη τους χρήμα και την ψυχή τους θλίψη,  σε ξένη   γη. Κι όμως, μέσα στη ξέρα και την απόγνωση , ο τόπος  ανέδειξε νέα γεννήματα και η Βαλύρα παραμένει σήμερα ανθισμένη στις αυλές των λιγοστών σπιτιών, συγκριτικά με αυτό που ήταν άλλοτε , στο ένδοξο παρελθόν της. Ας φροντίσουμε  τον τόπο μας  με νύχια και με δόντια, έστω κι από το  μικρό περίσσευμά μας. Ας διατηρήσουμε τη Βαλύρα ολόδροση και τη ψυχή μας ανθισμένη , “κυλώντας το νερό στο αυλάκι”.

    Ο Θεός μαζί σας!

 Ευθυμία Η. Κοντοπούλου

 16/7/2021

 

 

 

 

 

 

 

 

ΔΥΟ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΒΑΛΥΡΑΙΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΗ ΤΖΙΜΗ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ 13-7-2021

 1. Ο ΣΤΑΘΜΟΣ ΤΗΣ ΒΑΛΥΡΑΣ

ΤΗΣ ΒΑΛΥΡΑΣ Ο ΣΤΑΘΜΟΣ ΤΩΡΑ ΠΛΕΟΝ ΜΑΡΑΣΜΟΣ

ΕΡΗΜΟΣ ΚΑΙ ΞΕΧΑΣΜΕΝΟΣ ΣΤΑ ΠΑΛΙ ΛΗΣΜΟΛΗΣΜΕΝΟΣ

ΤΙ ΝΑ ΠΡΩΤΟΘΥΜΗΘΩ ΠΑΙΔΑΚΙ ΠΟΥ ΗΜΟΥΝΑ ΚΑΙ ΓΩ

ΤΟΤΕ ΠΟΥ Ο ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΝΘΟΥΣΕ ΚΑΙ ΠΟΛΥ ΧΑΡΑ  ΣΚΟΡΠΟΥΣΕ

Ο ΣΤΑΘΜΟ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΑΝΤΑ ΗΤΑΝΕ ΓΙΟΡΤΗ

ΚΑΙ ΒΟΛΤΑΡΙΖΑΝ ΟΙ ΝΕΟΙ ΧΑΡΟΥΜΕΝΟΙ ΚΑΙ ΑΓΚΑΛΙΑΣΜΕΝΟΙ

ΓΙΑ ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ’60 ΑΝΤΕ ΙΣΩΣ ΚΑΙ ‘70

ΓΙΑ ΑΥΤΑ ΤΩΡΑ ΣΑΣ ΜΙΛΩ  ΑΧ ΠΟΣΟ  ΤΑ ΝΟΣΤΑΛΓΩ

Το Ευλογημένο Χωράφι του παπά Δημήτρη Καρύδη

 Αφιερωμένο στην ευφορία της Μεσσηνιακής γης

        Η διατροφή όλων των Μεσογειακών λαών, επίσης των Βαβυλωνίων , στηρίχθηκε στη καλλιέργεια του σίτου, όπως αντίστοιχα στη Κίνα η διατροφή   βασίστηκε στο ρύζι και στη Νότια Αμερική, στους Ίνκα, Μάγιας και Αζτέκους στον αραβόσιτο.  Αν και τα πρωτεία για την καλλιέργεια του σίτου είχε από αρχαιοτάτων χρόνων ( από την  7η χιλιετία π.χ.) η Θεσσαλία, στους κάμπους όλης της Ελλάδας ανέμιζαν χρυσά στάχια , το ίδιο και στη Μεσσηνιακή  γη, όπου υπήρχε γόνιμο  έδαφος, κατάλληλο για καλλιέργεια σιτηρών. Όλα όμως τα χωράφια δεν ήταν ευλογημένα, όπως του παπά   Καρύδη στη Βαλύρα!

     Ο παπά Δημήτρης Καρύδης γεννήθηκε το 1869 στη Βαλύρα και ήταν  ο τρίτος γιος στη σειρά, ανάμεσα σε έξι αγόρια και δύο κορίτσια, όπως διαβάζουμε στο ιστορικό αρχείο του καθ. Ιωάννη Λύρα. Ακολούθησε  το ιερατικό λειτούργημα, όπως ο πατέρας του,  ο οποίος ήταν ιερέας στη Βαλύρα.  Αρχικά  διορίστηκε στον Άγιο Ιωάννη της Μαγούλας Μεσσηνίας και στη συνέχεια διαδέχθηκε τον πατέρα του   στη Βαλύρα.  Η   πρεσβυτέρα του Καλλιόπη καταγόταν από το Βουρνάζι ,  και  απέκτησαν μία πανέμορφη κορούλα ,την Αγλαϊα. Ήταν ένα εξαιρετικό  ζευγάρι και πρότυπο για τους κατοίκους της Βαλύρας,  το οποίο άφησε ανεξίτηλα τα ίχνη του στο ιστορικό γίγνεσθαι του χωριού μας ,στις αρχές του 1900. Οι παππούδες μας μάς μετέφεραν  γλαφυρά τις αναμνήσεις των γονιών τους σχετικά με την αγία συμπόρευση του συγκεκριμένου ζεύγους και πόσο ο  παπά Δημήτρης ήταν παράλληλα ένας καλός γεωργός , ο οποίος καλλιεργούσε αγιασμένο σίτο στο μικρό χωράφι του , στον  κάμπο της Βαλύρας, που κληρονόμησε από τον άγιο πατέρα του, τον ιερέα Γεώργιο Καρύδη.

Η Θεολογία της Θαυματουργής Εικόνας της Παναγίας Βουλκανιωτίσσης

   Αφιερωμένο στα τέκνα της Παναγίας  του Βουλκάνου

       Στη ταπεινή περιγραφή μας για την σεπτή εικόνα της Παναγίας Οδηγήτριας της Μονής Βουλκάνου, θα στηριχθούμε στη θεωρία της Ορθόδοξης εκκλησίας, που διαφοροποιείται από την εξωεκκλησιαστική θεώρηση των πραγμάτων, ακριβώς γιατί η εκκλησία βλέπει μέσα στο ορατό το αόρατο, μέσα στο πρόσκαιρο το αιώνιο , που μας αποκαλύπτει στη λατρεία της, μέρος της οποίας αποτελεί και  η εικόνα. Όπως η ίδια η λατρεία έτσι και η εικόνα  είναι  αποκάλυψη της αιωνιότητας μέσα στον χρόνο (Α΄Κορ.15,35-38).

 Η Μονή του Βουλκάνου και η Εύρεση της Θαυματουργής Εικόνας:

      Η ιστορικές μαρτυρίες για την εύρεση της εικόνας της Παναγίας Βουλκανιωτίσσης ανάγονται στον 8ο μ.χ. αιώνα, στην εποχή του εικονομάχου βασιλέως Λέοντος Ισαύρου. Κρεμασμένη σ΄ένα πουρνάρι, με μία καντήλα να φέγγει εμπρός της , βρέθηκε η αγία εικόνα από εικονολάτρες μοναχούς (που κατέφυγαν εκεί λόγω των διώξεων από τον εικονομάχο βασιλέα) ,  στο αρχαίο ιερό του Ιθωμάτα Δία, σε υψόμετρο 359 μέτρων, στο όρος Ιθώμη.

Ο Ανδρειωμένος Αριστομένης και η Ελλήνισσα Παναγιά

   Αφιερωμένο  σ΄ όσους   διακρίνονται για  τον φωτισμένο νου τους

        Οι Μεσσήνιοι, κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας,  υπόδουλοι και καταπιεσμένοι, είχαν δύο θεία λιθάρια για ν΄ ακουμπήσουν. Το ένα ήταν να θαυμάσουν τα αθάνατα έργα των προγόνων τους , που δεν τους άφηναν να ξεχάσουν την Ελληνική καταγωγή τους ,και το  δεύτερο  ήταν το φωτεινό θυσιαστήριο στην  εκκλησιά  της Παναγιάς, που ποτέ δεν τους εγκατέλειψε και φώτιζε στο σκοτάδι της σκλαβιάς τον νου και την ψυχή τους. Και τα δύο αυτά σημεία αναφοράς ανέκαθεν  συνδυάζει το όρος Ιθώμη, με το Μοναστήρι του Βουλκάνου και τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Βουλκανιώτισσας,   και πίσω από το βουνό , στο χωριό Μαυρομάτι , ορθώνονται τα αρχαία τείχη , με τα σημάδια κατά γης του αλόγου του ανδρειωμένου Αριστομένη. Αυτά ζητούσαν οι ψυχές των δύστυχων ραγιάδων. Να ακουμπήσουν στην Παναγιά και στον Ανδρειωμένο τους, για να  μην αστοχήσουν, να μην ξεχάσουν και να μην χάσουν το προορισμό τους ,που οδηγούσε στην πολυπόθητη και χιλιοτραγουδισμένη ελευθερία, που πάντα βγαίνει από τα κόκαλα των Ελλήνων τα ιερά.

Ο “Αράπης”, ο Χριστός και τα Απλά Φιστίκια

 Αφιερωμένο  σ΄ εκείνους που βλέπουν

         Η λέξη αράπης ,στην σημερινή εποχή μας ,χαρακτηρίζεται  ως   ρατσιστική ,   όσον αφορά τη μαύρη φυλή και   το  σκούρο χρώμα του δέρματος του ανθρώπου.

Όμως,  την  περίοδο της Τουρκοκρατίας στην Ελλάδα, ο Αράπης δεν  ήταν λέξη, αλλά οντότητα,   και δεν αφορούσε  τους μαύρους ανθρώπους του πλανήτη, ούτε καμία  άλλη εθνικότητα, αν και η λέξη καθεαυτό είναι τουρκικής προελεύσεως .Αναφερόταν στην δόλια και σκοτεινή, στη μαύρη ψυχή του αποθανόντος , η οποία δεν  έβρισκε γαλήνη λόγω των αμαρτημάτων της, όπως  ήταν η ψυχή των πειρατών, των Σαρακηνών και των Αράβων ,  οι οποίοι έκαναν επιδρομές στην σκλαβωμένη Ελλάδα και προκαλούσαν τον θάνατο αθώων ανθρώπων και καταστροφές στον τόπο. Αναφερόταν επίσης στον σκληρό κατακτητή που βασάνιζε τους υπόδουλους Έλληνες και στους κοτζαμπάσηδες, που ήταν φιλοχρήματοι και αδικούσαν τον φορολογούμενο λαό. Γενικά ,  αφορούσε κάθε άδικο και άπληστο άνθρωπο, που  ζούσε μακριά από τον Θεό, τον  Χριστό και την εκκλησία.

Ο Λόγιος Ιωνάς Κεφάλας στο Δημοτικό Σχολείο της Βαλύρας

Αφιερωμένο  στους  μαθητές  του Δημοτικού Σχολείου της Βαλύρας

        Ένα χρόνο πριν την κήρυξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου,   ο λόγιος  δικαστής , ιστοριογράφος και ποιητής Ιωνάς Κεφάλας, σε ηλικία 65 ετών, ξεκίνησε από το χωριό του τη Λάμπαινα για να επισκεφθεί το Δημοτικό Σχολείο της Βαλύρας και να γνωρίσει τον κατά 15 χρόνια μικρότερό του Διευθυντή  ,τον κύριο Νικόλαο Νιφόρο, για τον οποίο είχε ακούσει πολλά και θαυμαστά. Το φορτίο του ήταν βαρύ και ασήκωτο, γιατί ως Οδυσσέας, επιστρέφοντας  στο χωριό του το 1926, έφερε μαζί του κι  ένα σεντούκι γεμάτο γνώσεις, εμπειρίες ,δόξα και τιμή, αλλά και πολλές αμαρτίες. Ήταν  η γνώση αλλά και  η φθορά, μέσα από την  ανάμιξή του  στα πολιτικά, νομικά , πολεμικά και κοινωνικά δρώμενα της  εποχής του, εντός και εκτός Ελλάδος, που θα χρειαζόμασταν πολλά τετράδια και μήνες για να τα καταγράψουμε και αναλύσουμε.

Και οι Ελιές έχουν τον Άγιο τους

 Αφιερωμένο στους  ελαιοπαραγωγούς  της Βαλύρας

        Η Κωνσταντινιά ήταν μία παραδοσιακή Βαλυριώτισσα, που γεννήθηκε λίγο μετά τον Α΄Παγκόσμιο πόλεμο  στο χωριό. Προερχόταν από μία πολύ   καλή χριστιανική οικογένεια     και ήταν η πρώτη κόρη ανάμεσα σε τρεις αδελφές, τη Καλλιόπη και τη Σταυρούλα. Ήταν η αγαπημένη της μητέρας της Γεωργίας, γιατί την ακολουθούσε κατά γράμμα και από μικρή ηλικία έμαθε όλα τα μυστικά της υφαντικής τέχνης , του ραψίματος και του κεντήματος,  της παρασκευής τοπικών προϊόντων όπως ήταν το πήξιμο του τυριού, οι μυζήθρες, οι χυλοπίτες , ο τραχανάς, οι ελιές, τα τουρσιά, τα λουκάνικα, το σύγκλινο,  ο πελτές, τα παραδοσιακά φαγητά και γλυκά. Είχε αναπτύξει και άλλες δεξιότητες η Κωνσταντινιά, όπως  τη καλλιέργεια του κήπου και την αποξήρανση των οσπρίων , σκόρδων, κρεμμυδιών, και άλλων λαχανικών. Γνώριζε πώς να πήζει ωραίο σαπούνι, να φτιάχνει τα λούπινα τις απόκριες και να κάνει υπέροχες πίτες με υλικά από τον κήπο της, όπως κολοκυθόπιτες, γλυκιές σπανακόπιτες με μαύρη σταφίδα  ,  και πίτες με σπαράγγια και μανιτάρια του βουνού δικής της έμπνευσης. Βοηθούσε τον άντρα της  όταν έφτιαχνε το κρασί της χρονιάς και  φρόντιζαν μαζί τα ζωντανά τους, γιατί ήταν κτηνοτρόφοι. Την πρώτη χρονιά που παντρεύτηκαν, οι ελιές που  της έδωσαν  προίκα  οι   γονείς της στα Αγρίλια, έκαναν πολύ καρπό και το λάδι έφτασε  πλουσιοπάροχα     μέχρι τον επόμενο χειμώνα, πέρα από εκείνο που πούλησαν. Τη δεύτερη χρονιά   η σοδειά ήταν πολύ μικρή, αλλά ήταν αναμενόμενο, γιατί πάντα έτσι συνέβαινε και συμβαίνει  στους ελαιώνες  στο χωριό.

Το Κυπαρίσσι της Αγίας Παρασκευής

 Αφιερωμένο σε όσους αγωνίζονται για να περισώσουν τη χλωρίδα και τη πανίδα της Βαλύρας

        Η Βαλύρα ,  προς το τέλος του 1800 , είχε νύμφες στα δάση και τις όχθες της Μαυροζούμενας, Δρυάδες και Αμαδρυάδες, Συλφίδες στον μυρωδάτο αέρα της και Σαλαμάνδρες ,που χόρευαν στις φωτιές του Αι Γιάννη  Ριγανά. Είχε όμως κι έναν περαστικό  γαμπρό από τη Ζάκυνθο, που ζούσε στη Μεσσήνη, τον λεγόμενο Ζαμπάτο, που έλαβε το παρανόμι του από τα μανουσάκια που έκοβε στον κάμπο της Βαλύρας και τα έλεγε ζαμπάκια.Με αυτά  στόλιζε το πέτο στο σακάκι του, και το  ασορτί καπέλο του . Η Βαλύρα είχε και μία γύφτισσα, τη Γαλιάντρα,  με πνεύμα προφητικό, που  όπως  εκείνη υποστήριζε, κατοικούσε εντός της από τον προπάππο της στην Αφρική. Η Γαλιάντρα    πληρωνόταν καλύτερα από  δικαστή παρά τω Αρείω Πάγω, διότι έλυνε, με συνοπτικές διαδικασίες, πολλές και σημαντικές υποθέσεις  στη Βαλύρα!

Αυτή την ιστορία που θα σας διηγηθώ , μου την  είπε κάποτε ο παππούς μου Γιώργης, που την είχε ακούσει από έναν συμμαθητή του Βαλυραίο, όταν πήγαιναν μαζί στο Σχολαρχείο στην Ανδρούσα, μετά τον Α΄Παγκόσμιο Πόλεμο..

Ο εν Χριστώ Γάμος και η Λύτρωση της Ανιδιοτελούς Αγάπης

 Αφιερωμένο σ΄ εκείνους που   αγάπησαν πραγματικά

      Εάν ταίς γλώσσαις των ανθρώπων λαλώ και των αγγέλων, αγάπην δε μή έχω, γέγονα χαλκός ηχών ή κύμβαλον αλαλλάζον. Και εάν έχω προφητείαν και ειδώ τα μυστήρια πάντα και πάσαν την γνώσιν, και εάν έχω πάσαν την πίστιν, ώστε και όρη μεθιστάνειν, (μπορώ να μετακινήσω) αγάπην δε μη έχω, εις ουδέν ειμί,(είμαι ένα τίποτα), είπε ο Απόστολος Παύλος ( Α΄Κορ.κεφ. ιγ΄1-13 ) .  Ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός  έδωσε εντολή να αγαπάμε  τον Θεό και τον πλησίον, επίσης  είπε  “αγαπάτε τους εχθρούς  υμών, καλώς ποιείτε τοις μισούσιν υμάς, ευλογείτε τους καταρωμένους υμάς, προσεύχεσθε υπέρ των επηρεαζόντων υμάς”( Ματθ.κεφ. Ε΄, 43-48). Γιατί τι ωφελεί να αγαπά ο κόρακας τον κόρακα κι ο τζίτζικας τον τζίτζικα, όπως λέγει και η αρχαία παροιμία; Εάν κάποιος πει ότι αγαπά τον Θεόν και τον αδελφόν αυτού μισεί, ψεύστης εστίν. Ο γάρ μη αγαπών τον αδελφόν όν εώρακε,(βλέπει)  τον Θεόν όν ουχ εώρακε(δεν βλέπει) πώς δύναται αγαπάν;   Αναρωτήθηκε ο Άγιος Ιωάννης. Ο μόνος τρόπος για να νοιώσετε το νόημα της ζωής είναι να βάλετε την αγάπη σας επάνω από τη λογική σας,  έγραψε ο Ντοστογιέφσκυ. Για αν συμβεί όμως αυτό πρέπει πρώτα να διαθέτουμε λογική και δεύτερο να γνωρίζουμε ν αγαπάμε  αληθινά.

Κάτω στο Κατώι είναι η Παναγιά

  Αφιερωμένο  στους  Βαλυραίους ,που υπερασπίστηκαν τη πίστη τους με την ίδια τη ζωή τους

         Πριν από την Τουρκοκρατία ,οι  Έλληνες ήταν πολύ πιστοί. Πήγαιναν ανελλιπώς στην εκκλησία και κοινωνούσαν κάθε Κυριακή. Στέκονταν όρθιοι με  σταυρωμένα τα χέρια και παρακολουθούσαν όλη τη θεία λειτουργία. Αν κάποιος ήταν ασθενής, έστελνε μήνυμα με τους άλλους στον παπά για να μάθει αν του επέτρεπε να πάει λίγο αργότερα στην εκκλησία. Ήταν μεγάλη αμαρτία, σαν κατάρα, να πας στην εκκλησιά και να μην κοινωνήσεις. Μόλις τελείωνε η λειτουργία ,όλοι ξεχύνονταν στους δρόμους τραγουδώντας. Δεν υπήρχε μεγαλύτερη γιορτή, από τον εκκλησιασμό της Κυριακής.  Οι υπόδουλοι Έλληνες ένιωσαν πρωτίστως βαριά τη σκλαβιά,  ακριβώς γι αυτό. Οι Τούρκοι θέλοντας να τους εξισλαμίσουν σταδιακά και ούτως να ισχυροποιήσουν την εδραίωση   της Οθωμανικής αυτοκρατορίας,  δεν τους επέτρεπαν να εκκλησιάζονται. Πατούσαν τις εικόνες των αγίων κάτω  ξεδιάντροπα και μέσα στις εκκλησίες. Οι ραγιάδες δεν είχαν τόπο να σταθούν. Προσπαθώντας να μη χάσουν την Ελληνική τους ταυτότητα, που είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την Ορθόδοξη Χριστιανική  πίστη  , είχαν διαμορφώσει χώρους   λατρείας στα κατώγια των σπιτιών τους, όπου συναντούσαν την Παναγιά  ,της έλεγαν τον καημό τους και έπαιρναν δύναμη για να συνεχίσουν.

Ο Βλάμης της Βαλτοκκλησιάς

  Αφιερωμένο στον Μεσσηνιακό λαό ,που αγωνίστηκε για την ελευθερία του τόπου

        Στη Βαλτοκκλησιά της Βαλύρας, που δεν έχει μείνει λίθος επί λίθου, μόνο μερικές   αγιασμένες πέτρες σώζονται ,σαν στεφάνι ξεχασμένο στο χρόνο  γύρω από το θυσιαστήριο , υπήρχε μέσα στο μονόκλιτο  ναό μία εικόνα της Παναγίας Οδηγήτριας , κατά  το έτος 1818 ,που ήταν δεμένη με  μία ιερή και άρρητη δήλωση.   Αν η πληροφορία αυτή  έφθανε ποτέ στα  αυτιά των τυράννων, θα ήταν τόσο μεγάλη  η  οργή των Τούρκων , ώστε  θα κατάπινε ο βάλτος ολόκληρη την εκκλησία και το  Τζεφερεμίνι θα αφανιζόταν.  Το ξύλινο πλαίσιο της εικόνας ήταν κούφιο στο πίσω μέρος   και άνοιγε με ένα  ειδικό κλειδί, που κανένας δεν γνώριζε ποιος   ήταν ο κάτοχός του. Έλεγαν στο    χωριό, ότι η εικόνα ήταν πολύ παλιά και την είχε φέρει ένας ιερέας από τη   Κωνσταντινούπολη.  Ούτε  εκείνος  είχε κλειδί για να την ανοίξει, όπως  είχε πει στον παπά του χωριού, όταν την  άφησε στη Βαλτοκκλησιά, αλλά εξήγησε ότι θα ανοίξει από μόνη της , όταν ο Χριστός θα κατέβει στον Τρούλο της  Αγια Σοφιάς και  το Ελληνικό έθνος θα  είναι πραγματικά ελεύθερο.

Όμοιος Σεαυτώ Γίνου

 Αφιερωμένο σε όσους  επιθυμούν να γνωρίσουν τον εαυτόν τους

       Ο Χρήστος, δεινός μαθηματικός, καθηγητής   Μαθηματικού Τμήματος ,γνωστού κρατικού Πανεπιστημίου της χώρας, είχε τα γενέθλιά του και ο Παύλος, φιλόλογος και αδελφικός του φίλος από το Δημοτικό σχολείο, του χάρισε ένα βιβλίο με τα αποφθέγματα και γνωμικά των  σοφών της αρχαίας Ελλάδας, με ανάλογη μετάφραση. Αν δεν υπήρχε η μετάφραση ,πολύ θα εκνευριζόταν ο ευέξαπτος μαθηματικός, που έλυνε με μεγάλη ταχύτητα προβλήματα ανωτέρας άλγεβρας, χωρίς χαρτί και μολύβι, έκανε πολύπλοκους υπολογισμούς στο μυαλό του, αλλά τα αρχαία Ελληνικά ουδέποτε τα συμπάθησε, γιατί  η μνήμη του δεν συγκρατούσε ούτε μία αρχαία λέξη, μετά από  τη πάροδο τριών ημερών. Το ίδιο ίσχυε και με τη χριστιανική του παιδεία. Δήλωνε προοδευτικός επιστήμονας. Δεν απέκλειε ότι   υπάρχει Θεός, αλλά αφού δεν μπορούσε να αποδειχθεί ερευνητικά ,με τις σύγχρονες μεθόδους της επιστήμης και τα ανώτερα μαθηματικά  , προς το παρόν δεν υφίστατο. Όταν ο Παύλος τον ρωτούσε τι είναι ο Θεός, εκείνος απαντούσε:

ΝΤΟΥΜΠΑΙ.ΜΥΘΟΣ -ΚΟΥΖΙΝΑ ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑΣ

 ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ.

26 του μηνός ΙΟΥΝΊΟΥ ήταν η πιο καλλίτερη ημέρα μας στο Ντουμπάι. Πήγαμε με το συνεργάτη της κόρης μας Αντώνη από τη Χίο στο εστιατόριο Μύθο κουζίνα, ελληνικό εστιατόριο,γνωστό στην κόρη μου και τον Αντώνη.Μας υποδέχτηκε ένα νεαρό ζευγάρι η Ευαγγελία από την Κυπαρισσία και ο Ηλίας από την Αμφιλοχία.Γευτήκαμε ελληνικές γεύσεις που μας θύμισαν Ελλάδα 100% και συγχαρητήρια στο ζευγάρι που τιμούν την Ελλάδα με ελληνικά προίοντα και ελληνική κουζίνα με γεύσεις, χρώματα, και αρώματα. Ήλία και Ευαγγελία να είσαστε καλά  που τιμάτε και προβάλλεται την Ελλάδα μας ,σεβόσαστε τους πελάτες σας, με το άψογο σέρβις και το χαμογελό σας.

Πτωχός μεν Πλούσιος δε εις Ηθικήν Συνείδησην

 Αφιερωμένο  σε όλους τους Βαλυραίους δασκάλους 

       Έλεγε ο Αδαμάντιος Κοραής,  “για να περάσει κάποιος το δρόμο του σύντομου τούτου βίου, μία μόνη οδός υπάρχει αυτή των “ανθρώπων” όπως υποστήριζε και ο Σωκράτης. Στο πέρασμα αυτό των ανθρώπων,  δεν ελπίζουμε να απαντήσουμε δεξιά και αριστερά  μας αγγέλους, αλλά ανθρώπους καλούς και κακούς, φρόνιμους και ανόητους. Υπάρχει και μία άλλη οδός του βίου, που την ακολουθούν οι αναχωρητές στην έρημο, αλλά αυτή την οδό ούτε ο Σωκράτης συμβουλεύει να την ακολουθήσουμε, αλλά ούτε και εμείς έχουμε όρεξη να την περάσουμε. Υπάρχει και μια τρίτη, διαμέσου των θηρίων. Στη πολιτική οδό απαντάμε ανθρώπους που δεν διαφέρουν από τα θηρία, βρίσκουμε όμως κάποτε και κατά όνομα αλλά και κατά πράγμα αληθινούς ανθρώπους. Αυτούς χρωστούμε να τους κάνουμε φίλους και συμμάχους μας, υπέρ της πατρίδος και κατά των κακανθρώπων”.

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΖΗΜΙΩΝ ΤΟΥ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟΥ ΤΟΥ ΕΝΟΡΙΑΚΟ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΛΑΜΠΑΙΝΑΣ

Ο Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου χρειάζεται τη συμβολή όλων μας για την έναρξη και αποπεράτωση  αποκατάστασης ζημιών του καμπαναριού του.

 Ήδη έχουν συγκεντρωθεί κάποια χρήματα από δωρεές τα οποία όμως δεν φθάνουν για να ολοκληρωθούν οι εργασίες. 

 Συμβάλλουμε όλοι στη προσπάθεια αυτή με οποιοδήποτε ποσό επιθυμεί και έχει ευχαρίστηση ο καθένας. .Κάθε δωρητής παίρνει απόδειξη για το ποσό που προσφέρει Ευχαριστούμε και ευχόμαστε κάθε καλό στις οικογένειές σας.

 Ο Άγιος Γεώργιος να πρεσβεύει υπέρ ημών .

 Εκ του εκκλησιαστικού συμβουλίου.

 Τηλέφωνα Πάτερ Ιωάννης Φωτεινός +30 697 402 2343 

 Καλλιμανη Άννα 6907388422 

Οικονόμου Δημήτρης 698 070 3637

 Κομποχόλης Βασίλης 690 984 5615 

Θεοδωρακόπουλος Βασίλης 6980668553

 

Η Σωφρονιστήρα Λίθος της Αγίας Τριάδος της Βαλύρας

 Αφιερωμένο σε όσους προσπαθούν να δαμάσουν τον ταύρο εντός τους

        Η Αγία Τριάδα της Βαλύρας είναι ίσως ο πιο μυστηριακός Βυζαντινός ιερός ναός του χωριού ,γιατί η παράδοση τον θέλει ενεργό από την αρχαιότητα έως σήμερα.   Όπως μας πληροφορούν οι γιαγιάδες μας, πριν κτιστεί η εκκλησία ,πήγαιναν οι παλιές νοικοκυρές και λιβάνιζαν τον χώρο, γιατί έβλεπαν κάτι, σαν αρχαίο τάφο.  Η συγκεκριμένη πληροφορία πέρασε από στόμα σε στόμα και από   γενιά σε γενιά. Η Αγία Τριάδα εορτάζει κάθε χρόνο τη Δευτέρα της Πεντηκοστής,     εορταστικές εκδηλώσεις λαμβάνουν χώρο στη πλατεία  του χωριού, όπου   γίνεται ένα μεγάλο πανηγύρι.

      Η Γιαννούλα ήταν μία απλή και ταπεινή γυναίκα, γεμάτη καλοσύνη, με βασικές γνώσεις που απέκτησε στο Δημοτικό Σχολείο της Βαλύρας. Το έτος 1968, ήταν  περίπου 60 ετών, λεπτή αλλά  δυνατή , μετρίου αναστήματος, καλοστεκούμενη και δραστήρια, όσον αφορούσε τις οικιακές και αγροτικές εργασίες, με ένα πλατύ χαμόγελο και μια καλή κουβέντα στο στόμα της για όλους, και πάνω απ΄ όλα βαθύτατα θρησκευόμενη.

Εμού Θέλοντος και Θεού Επιτρέποντος

  Αφιερωμένο στους μαθητές της Βαλύρας, που  δίνουν Πανελλήνιες Εξετάσεις 

 -Θα ήθελα πολύ να καταφέρω να περάσω στην Νομική Αθηνών, είπε η Σταυρούλα στη φίλη και συμμαθήτριά της Μαρία και σταυροκοπήθηκε.

-Κι εγώ στην Ιατρική Αθηνών, Παναγία μου! Να φύγουμε από τη κλειστή  κοινωνία του χωριού,να νοικιάσουμε ένα φοιτητικό σπίτι μαζί και να περνάμε θαυμάσια, επιτέλους ,μακριά από την επιτήρηση και τις παραξενιές των γονιών μας.

      Εκείνες το ήθελαν πολύ και  εργάζονταν σκληρά για δώδεκα ολόκληρα χρόνια,στο Δημοτικό Γυμνάσιο και Λύκειο, κάνοντας πολλές θυσίες για τη μελέτη των μαθημάτων τους, αλλά και ο Θεός δεν είχε καμία αντίρρηση. Γιατί, αν όντως είχε αντίρρηση ο Θεός, το ελάχιστο που θα μπορούσε να κάνει, είναι να μην θυμούνται τίποτα κατά την ώρα των Πανελληνίων διαγωνισμάτων και να μην γράψουν καλά. Επειδή όμως ο  Κύριος είναι μακρόθυμος και αναγνωρίζει την προσπάθεια των μαθητών ,δεν  τις  εμπόδισε όσον αφορούσε  την εκπλήρωση των ονείρων τους, και τις βοήθησε άμεσα  ή έμμεσα, προκειμένου να  ολοκληρωθούν επιτυχώς οι στόχοι τους.  Άλλωστε , ο Θεός ευθυνόταν που εκείνες ήταν πολύ οξυδερκείς και αριστούχες.

Μελέτη για τους ελληνικούς κίονες με έμφαση στα ιωνικά κιονόκρανα.

 

 ΒΑΛΕΝΤΙΝΟΣ ΤΡΙΦΟΝΩΦ  

Ένας αρχιτέκτονας ή ιστορικός τέχνης θα είχε γράψει καλύτερα αυτό το άρθρο.
Η στήλη είναι το σύμβολο ολόκληρου του σύμπαντος. Το κιονόκρανο είναι το ανώτερο τμήμα της στήλης. Το ελληνικό στυλ των κιονόκρανων - δωρικά (1), ιωνικά (2) και κορινθιακά (3) κιονόκρανα - είναι ευρέως διαδεδομένο. Ας εξετάσουμε τι κρύβεται πίσω από αυτό το αρχιτεκτονικό στοιχείο. Ας στραφούμε στην πνευματική γεωγραφία της Ελλάδας.
 ==== ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΌΣ ΡΥΘΜΌΣ
Η Κόρινθος βρίσκεται στον ισθμό που συνδέει τη χερσόνησο της Πελοποννήσου με την ηπειρωτική Ελλάδα. Η Πελοπόννησος μοιάζει με ένα τσαμπί σταφύλια που κρέμονται από ένα αμπέλι και με το σχήμα της υποδηλώνει την οργανική αρχή που διέπει την ανάπτυξη των φυτών. Το κορινθιακό κιονόκρανο εκφράζει μια φυτική δύναμη. Το σύμπαν μεγαλώνει. Αν το σύμπαν δεν μεγαλώσει, θα καταρρεύσει. Αν ο άνθρωπος δεν αναπτυχθεί πνευματικά, αν δεν πάει στο πνεύμα, θα υποβαθμιστεί. Ένα τέτοιο συναίσθημα δημιουργείται όταν κοιτάζει κανείς το κορινθιακό κιονόκρανο, το οποίο φαίνεται το πιο πλούσιο μεταξύ των άλλων κιονόκρανων. Ας τονίσουμε τώρα μια ιδιαιτερότητά του. Ο κορινθιακός τίτλος τονίζει τη διαδικασία της ανάπτυξης. Προκαλεί μια αίσθηση κίνησης παρόμοια με την κίνηση ενός ποδηλάτη ή την πτήση ενός αεροπλάνου: είτε κινείσαι είτε πέφτεις. Φαίνεται ότι το κορινθιακό κιονόκρανο εκφράζει την αρχή της Manipura. Χρειάζεται μια εις βάθος μελέτη για να περιγραφούν τα υπεραισθητικά πρότυπα με περισσότερες λεπτομέρειες.

ΙΩΝΙΚΉ ΚΟΛΌΝΑ - αισθανθείτε την μέσα στο σώμα σας.

 

 Βαλεντίνος Τριφόνωφ - 

Σε ένα πρόσφατο άρθρο άρχισα να εξετάζω την ιωνική στήλη.
Η στήλη είναι ένα σύμβολο ολόκληρου του σύμπαντος, και το κιονόκρανο της στήλης εκφράζει τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος σχετίζεται με τον Θεό. Ο Λουκάς, μαθητής του Παύλου, τοποθέτησε την αρχή της ιωνικής στήλης στο Ευαγγέλιο του Λουκά. Η πρωτεύουσα της ιωνικής στήλης αποκάλυψε μερικά από τα μυστικά της. Τα κέρατα του ιωνικού κιονόκρανου εμφανίστηκαν ως η Αμερική και η Ευρασία και ο χώρος ανάμεσά τους ως ο Ατλαντικός, κάτω από τα νερά του οποίου είχε βυθιστεί η Ατλαντίδα. Η Ελλάδα, της οποίας το υποσυνείδητο τρέφεται και συνεχίζει να τρέφεται από την υγιή κληρονομιά της Ατλαντίδας, καθώς και το Αιγαίο Πέλαγος και η Μικρά Ασία, σε μειωμένη μορφή μας παρουσιάζουν το ίδιο με τα αντίστοιχα μεγεθυμένα - τις εν λόγω ηπείρους της Γης και τον ωκεανό ανάμεσά τους. Όσο περισσότερο βυθίζομαι στην έρευνα, τόσο πιο εκπληκτικά είναι τα ευρήματα. Ειδικότερα, το ιωνικό κιονόκρανο, του οποίου τα κέρατα καταλήγουν το ένα στο άλλο, υποδήλωνε τα ανθρώπινα μάτια. Αυτό το μυστήριο ήταν γνωστό από την αρχαιότητα. Στον αρχιτεκτονικό κανόνα, πώς να σχεδιάσεις ένα ιωνικό κιονόκρανο, ένα τέτοιο μυστήριο έχει συστηματοποιηθεί με τη μορφή κανόνων. Οι κανόνες αυτοί πρέπει να υλοποιηθούν. Οι κανόνες σχεδίασης ενός ιωνικού κιονόκρανου παρουσιάζονται σε αυτή τη σύντομη ταινία (στα αγγλικά).
Επιτρέψτε μου, αγαπητέ στοχαστή αναγνώστη, να μοιραστώ την πηγή στην οποία βασίζονται τα συμπεράσματα που δημοσιεύονται στα άρθρα για την Ιωνική Στήλη. Θα βρείτε αυτή την πηγή στις απλές κινήσεις και τη μουσική της Πανευρυθμίας. Ακολουθεί ένας σύνδεσμος για την άσκηση "Square". Αν μπήκατε στον κόπο να παρακολουθήσετε την ταινία για το πώς να σχεδιάσετε ένα ιωνικό κιονόκρανο σύμφωνα με τους κανονικούς κανόνες, θα καταλάβετε εύκολα το τετράγωνο που εκφράζεται στην Πανευρυθμία.

=========================================================================================
Валентиин Трифонов - Живое существо Антропософии

Ионическая колонна - почувствовать ее посредством своего тела

В недавно опубликованной статье я начал рассматривать ионическую колонну. Колонна это символ всего мироздания, а капитель колонны выражает, как человек связан с Богом. Лука, ученик Павла, вложил принцип ионической колонны в Евангелие от Луки.
Капитель ионической колонны приоткрыла некоторые из своих тайн. Рога ионической капители предстали как Америка и Евразия, а пространство между ними - как Атлантика, под воды которой ушла Атлантида. Греция, подсознание которой питалось и продолжает питаться здоровым наследием Атлантиды, а также Эгейской море и Малая Азия в уменьшенной форме являют нам то же самое, что и их укрупненные аналоги – упомянутые континенты Земли и океан между ними.
Чем больше я погружаюсь в исследование, тем удивительнее находки. В частности, ионическая капитель, рога которой перетекают друг в друга, указала на человеческие глаза. Эту тайну знали с древних времен. В архитектурном каноне, как нарисовать ионическую капитель, такая тайна была систематизирована в виде правил. Эти правила должны быть осознаны. Правила рисования ионической капители показаны в этом коротком фильме (in English): https://www.youtube.com/watch?v=HBh04ZtnLDM....
Позвольте, дорогой вдумчивый читатель, поделиться источником, на основе которого сделаны выводы, опубликованные в статьях об ионической колонне. Вы найдете этот источник в простых движениях и музыке паневритмии. Ниже - ссылка на упражнение «Квадрат». Если вы удосужились посмотреть фильм, как рисовать ионическую капитель по каноническим правилам, то вы легко поймете, какой квадрат выражен в паневритмии.
https://www.youtube.com/watch?v=-hZ0WPTydrc.

Ψυχοσάββατο στη Βαλύρα

       Όλοι μας έχουμε παιδικές αναμνήσεις  από  το Ψυχοσάββατο στο χωριό μας. Και ποιος δεν θυμάται τη γιαγιά ή τη μητέρα του και τις γειτόνισσες, που ετοίμαζαν το σπερνό, όπως το έλεγαν.

Καθώς  προετοίμαζα τη διακόσμηση του δίσκου και έβραζα τα κόλλυβα για να τα πάω στην εκκλησία στον Εσπερινό της Παρασκευής, στις 18 Ιουνίου, θυμήθηκα ένα πολύ ωραίο ποίημα για το Ψυχοσάββατο του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη . Ένας πατέρας ψάχνει την όμορφη κόρη του που την πήρε άδικα, μέσα από την αγκαλιά του ο  Χάρος και θρηνεί. Ρωτάει απεγνωσμένα που  μπορεί να τη συναντήσει και   του απαντούν:

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟ ΘΕΜΑ Δ3 ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 16-6-2021

  ΒΙΟΕΠΙΜΕΡΙΣΤΙΚΟΙ ΤΕΛΕΣΤΕΣ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑΣ

Συνταξιούχου εκπαιδευτικού βιολογίας .

Με βάση τα αριθμητικά δεδομένα των απογόνων  και με τη βοήθεια των Βιοεπιμεριστικών Τελεστών ο διυβριδισμός υπακούει στους τελεστές (3,1)χ(1,2,1)=3,6,3,1,2,1=6,3,3,2,1,1, =300,600,300,100,200,100=600,300,300,200,100,100

Το διυβριδισμό τον ανάγω σε 2 μονουβριδισμούς.

Η ΜΑΝΝΑ ΤΟΥ ΡΑΜΜΟΓΙΑΝΝΗ

 Αφιερωμένο στου πολεμιστές Βαλυραίους ,που αγωνίστηκαν για την Ελευθερία της Ελλάδας

        Το 1805 φεύγοντας ο Κολοκοτρώνης από τη Μάνη, πέρασε από τον Άγιο Φλώρο και έφθασε στη Σκάλα Μεσσηνίας, με 80 αρματωμένους. Προσπαθούσε να διαφύγει προς τον Αετό της Τριφυλίας από τα Κοντοβούνια. Οι Τούρκοι εκείνο τον καιρό είχαν σουβλίσει στη Ράχη της Σκάλας τον φίλο του Καρακίτσο. Γι  αυτό αναγκάστηκε και ήρθε στο Τζεφερεμίνι, τη σημερινή Βαλύρα, με σκοπό να περάσει στα Δυτικά Κοντοβούνια και από εκεί στον Αετό, για να ξεφύγει από την καταδίωξη των Τούρκων και των  Τουρκόφιλων.  Η Ανδρούσα ήταν το διοικητικό κέντρο και αποτελούσε Τουρκική βάση στρατού. Κάποιοι προδότες , ειδοποίησαν στην Ανδρούσα ότι ο Κολοκοτρώνης είναι στο Τζεφερεμίνι με το ασκέρι του για να τους συλλάβουν. Όταν το έμαθε ο Κολοκοτρώνης, έστησε ενέδρα στους Τούρκους    στη σημερινή γέφυρα , που δεν υπήρχε τότε,του ποταμού Μαυροζούμενα, και έξω από τον Άγιο Βλάση.

Οι Κόκκινοι Αστακοί της Βοστόνης και οι Αγελάδες του Μάρσαλ στη Βαλύρα

    Αφιερωμένο στην αείμνηστη  Αγγελική Λύρα

       Στη καφετέρια του Τμήματος των Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ ( Harvard ) στη Βοστόνη των ΗΠΑ, τον Νοέμβριο του 1955, κάθονται τρεις πρωτοετείς φοιτητές.   Είναι αριστούχοι, γόνοι καλών και ευκατάστατων οικογενειών των Ηνωμένων Πολιτειών, που έτυχαν μίας τόσο μεγάλης ευκαιρίας, να  εισαχθούν σε ένα από τα καλύτερα πανεπιστήμια παγκοσμίως.

    Είναι ο δεύτερης γενιάς Έλληνας Ηλίας (Elias), που ο πατέρας του είναι κάτοχος μίας μεγάλης αλυσίδας εστιατορίων στη Νέα Υόρκη, ο Τζον (John) που δεν θυμάται καν τους προγόνους του,    ήταν από τους πρώτους  που αποίκησαν στην Αμερική από την Ευρώπη, τους λεγόμενους Pilgrims στα αγγλικά και ο πατέρας του είναι υψηλόβαθμος αστυνομικός στη πολιτεία της Μασαχουσέτης.  Ο τρίτος είναι ο Αλέξανδρος (Alexander) που τον φωνάζουν Άλεξ και είναι δεύτερης γενιάς Ρώσος. Οι γονείς του έφυγαν από τη Μόσχα πριν την   Επανάσταση των Μπολσεβίκων, και ο πατέρας του είναι καθηγητής πανεπιστημίου στον τομέα της ιατρικής επιστήμης και διευθυντής σε ένα από τα μεγαλύτερα νοσηλευτικά κέντρα της Βοστόνης.

Ο Διοικητής της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων και το Κοτέτσι του, το Σωτήριον Έτος 1956

 Αφιερωμένο σε εκείνους που υπηρέτησαν την πατρίδα με ευλάβεια

         Ο Λέων,  λόγιος, ευκατάστατος μεσήλικας άνδρας του Κολωνακίου, πρόεδρος  γνωστού Ελληνικού  Οργανισμού του Δημοσίου, αφού ζήτησε στον  οδηγό του να παρκάρει τη λιμουζίνα και να τον περιμένει, πήρε τον χαρτοφύλακά του, φόρεσε τα άσπρα γάντια του, έστρωσε το σακάκι του και περπάτησε με βήμα γοργό και σταθερό προς το γραφείο του Διοικητή της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων στον Πειραιά, τον Φεβρουάριο του σωτηρίου έτους 1956.

Ο λόγος της επίσκεψής του στη Σχολή ,ήταν η ανάρμοστη συμπεριφορά του γιου του Ερμή, που ήταν ναυτικός δόκιμος, και η λήψη απόφασης αν θα παραμείνει στη σχολή ή θα αποβληθεί  εντελώς. Αφού εισήλθε στο κτίριο της Διοίκησης της Σχολής, ΄ρώτησε στη γραμματεία και ανακοίνωσαν το όνομα του στον Διοικητή. Ο Διοικητής τον δέχτηκε με μικρή καθυστέρηση και πρόσχαρο ύφος.

 -     Κύριε Διοικητά,

 -     Κύριε Σ.,  παρακαλώ περάστε.

Ο Θεοφύλακτος και ο Αναστάσης Τζαμαλής στη Βαλύρα του 1834

 Αφιερωμένο  στους αγωνιστές και ήρωες της Μεσσηνιακής Γης

       Το Σωτήριον έτος 1804, γεννήθηκαν την ίδια μέρα ,στον Δήμο Δερρών της Μεσσηνίας ,δύο αρσενικά παιδιά  ,   που οι μανάδες τους ήταν   ξαδέρφες  και λέγονταν Τζαμαλίνες . Το πρώτο παιδί βαπτίστηκε Θεοφύλακτος- Ιωάννης και το  δεύτερο Αναστάσης.  Ονομάστηκε ο Ιωάννης Θεοφύλακτος, γιατί όταν το συνέλαβε η μητέρα του και πριν καταλάβει ότι έμεινε έγκυος ,είδε στον ύπνο της τη Παναγία ,που κρατούσε και κοιτούσε με αγάπη το θείο βρέφος. “Ο Θεός το φυλάει”   είπε η  Παναγία στη Τζαμαλίνα. Γι αυτό, κι όταν γέννησε εκείνη τον γιο της , τον ονόμασε Θεοφύλακτο και σπάνια τον φώναζε Ιωάννη, το όνομα του πεθερού της. Ο Θεοφύλακτος και ο Αναστάσης γεννήθηκαν σημαδεμένοι. Ο μεν  πρώτος κουτσός στο αριστερό του πόδι και ο  δεύτερος με λυγισμένα τα δάκτυλα στο αριστερό του χέρι,  λες και  ο Θεός του έδωσε να κρατεί τη  Γη με τον Σταυρό επάνω, σαν τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο. Ενώ μεγάλωσαν μαζί  τα δυο  παιδιά μέχρι τα δεκαπέντε τους χρόνια,   στη συνέχεια ο Αναστάσης έφυγε καβάλα στο άλογο και πήρε τα βουνά,  πήγε να πολεμήσει κοντά στον γέρο του Μοριά, τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Ο  Θεοφύλακτος τελείωσε το Ελληνικό σχολείο της εποχής του και  έκανε ιερατικές σπουδές, κοντά σε ντόπιους δασκάλους και ιεράρχες. Μελετούσε πολύ  ,ήταν ένας μοναδικός, αυτοδίδακτος δάσκαλος και  ιστοριοδίφης της εποχής του. Ο πατέρας του είχε πεθάνει και ζούσε με τη μητέρα του σε ένα   παλιό πέτρινο σπίτι στη Βαλύρα.  Αυτά που θα σας διηγηθώ, συνέβησαν  μετά την ερήμωση του Δήμου των Δερρών  το 1833, τη καταστροφή του Μελιγαλά και της Σκάλας, από τον Φέδερ, που είχε αναλάβει να καταστείλει κάθε αντίσταση των κατοίκων της Πελοποννήσου, μαζί με τους αντικαποδιστριακούς  στρατιώτες του Κωλέττη.

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΗΝΟΥ 6-6-2021-ΔΗΜΟΣ ΜΕΣΣΗΝΗΣ

 Ο Δήμος Μεσσήνης προχωρά με γοργά βήματα σε τεχνολογικά μονοπάτια για να μπορέσει να προσφέρει στους δημότες του καινοτόμες και μοναδικές λύσεις σε πανελλαδικό επίπεδο. Αυτό επιτυγχάνεται μέσα από την κομβική συνεργασία με το εργαστήριο Γνώσης και Αβεβαιότητας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, που επισημοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2020. Έτσι με τη βοήθεια της τεχνολογίας παρουσιάζει ένα διαδικτυακό πιστοποιημένο εκπαιδευτικό παιχνίδι που αφορά στην επανάσταση του 1821 με τίτλο «Γριφομπότ Επανάσταση».

Μέσα από το πρόγραμμα -που απευθύνεται σε παιδιά και μεγάλους- μπορεί κανείς να γνωρίσει τη συμβολή της Μεσσήνης στην επανάσταση του 1821 και να μάθει την ιστορία του τόπου μας. Το «Γριφομπότ Επανάσταση» αναπτύχθηκε από το ΓΑΒ LAB του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και έχει πιστοποιηθεί από το υπουργείο παιδείας. Ο Δήμος Μεσσήνης, είναι ο πρώτος δήμος στην Ελλάδα που υλοποιεί την έκδοση που αφορά στην επανάσταση του 1821.

Ο Πατήρ Μιχαήλ και η Καλή Αμνάς

    Αφιερωμένο σε όλες τις πρεσβυτέρες της Βαλύρας

         Προς το  μέσον της τελευταίας δεκαετίας του 1800, γεννήθηκαν στην Βαλύρα δύο χαριτωμένα παιδιά. Ένα  κοντό, λεπτό και πανέξυπνο αγοράκι με ξανθές μπούκλες, που ονομάστηκε Μιχαήλ κι ένας  μελαχροινός κορίτσαρος ,τύπουΓολιάθ, που έλαβε το όνομα Αντροβασίλω από τα γεννοφάσκια του. Ο Θεός ήθελε αυτά τα δύο πλάσματα να αγαπηθούν τόσο πολύ από την πρώτη Δημοτικού , να παντρευτούν  και να υπηρετήσουν τον Κύριο, μέχρι τα βαθιά τους γεράματα.

     Ο Μιχαήλ, που ήταν έξυπνος και έμοιαζε σαν άγγελος ,αμέσως κατέκτησε  τους πάντες και έγινε ο “Μιχαλάκης  ”.  Όλα τα   κοριτσάκια του χωριού  τα  φώναζαν με το υποκοριστικό τους όνομα στο χωριό, όπως Μαρίτσα, Γωγούλα, Παναγούλα, Τασούλα,όμως  σε κανέναν δεν έκανε καρδιά να πει τον θηλυκό Γολιάθ Βασιλικούλα, γιατί αυτή ήταν η Αντροβασίλω του χωριού ,η μονάκριβη κόρη του Ανδροκλή, και είχε σχεδόν το  ανάστημα του μετρίου ύψους δάσκαλου της, από τη πρώτη Δημοτικού.

Η Λετζέρω της Φτώχειας και της Υπομονής στη Βαλύρα του 1950

  Αφιερωμένο στα φτωχά και στα ορφανά παιδιά της Βαλύρας

 

       Η ζωή  της Λετζέρως στη Βαλύρα , φαντάζει σαν παραμύθι για μικρά παιδιά.  Η μοίρα της     την ήθελε ορφανή  , μόνη και αγράμματη  κατά την εφηβική της ηλικία, να δοξάζει τον Θεό μέσα στη φτώχεια και τη σωματική της εξαθλίωση .  Ζούσε σιωπηλή και  έρημη, σαν ξεχασμένο άγαλμα ,στη πλατεία της Βαλύρας,  σε μία καλαμένια παράγκα, στημένη πάνω σε πλίνθους του 1900,    ανάσαινε σε μια  στενή αυλή, γιατί οι  γονείς της πέθαναν μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Λόγιος Δραχμάς της Βαλύρας και το Άγιο Πνεύμα

 Αφιερωμένο στους  μορφωμένους της Βαλύρας

        Ο Θεός, λίγο πριν τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, έσπειρε στη Βαλύρα πεντάλεπτα, δεκάρες, εικοσάλεπτα, πενηνταράκια, δραχμές, δίφραγκα, τάλιρα, δεκάρικα, εικοσάρικα, πενηντάρικα, εκατοστάρικα,  διακόσιες δραχμές ,πεντακόσιες δραχμές και χιλιάρικα. Επειδή όμως περίσσευε αξιόλογος χώρος και νομίσματα άλλα της νεοτέρας Ελλάδος δεν έφερε κατά τη δεδομένη στιγμή ανά χείρας  Του ,  κατ΄ εξαίρεση, τεμάχισε   1/4  από μίαν αρχαίαν Ελληνικήν μναν   ,1/4 ρωμαϊκού νομίσματος, φέρον τον Ιούλιο Καίσαρα , 1/4 Κωνσταντινάτου του Βυζαντίου και 1/4 Αγγλικής λύρας και τα έριξε σταυροειδώς στο αυλάκι της Βαλύρας.  Εγεννήθη    παις,  λόγιος και εύχαρις ,πρίγκιψ μετά θείας βούλας, Ευθύδικος ονομαζόμενος, ο οποίος έλαβε το παρατσούκλι “Δραχμάς”.

Η Αννούλα του Γιάνναρη στη Μεταπολεμική Βαλύρα

   Αφιερωμένο στα ΑΜΕΑ της Βαλύρας , που έδωσαν νόημα  στον πρόσκαιρο βίο μας

       “Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, ότι  αυτών εστιν η βασιλεία των ουρανών”, είπε ο Κύριος  στους Μακαρισμούς (Ματθ.Ε΄,3), αλλά δεν  αφορά τους νοητικά ανάπηρους, γιατί αυτούς τους έχει ήδη αναλάβει η θεία πρόνοια. Αναφέρεται σε εκείνους που ταπεινά  αισθάνονται τη πνευματική τους φτώχεια και  ο εαυτός τους εξαρτάται από τον Θεό. Πώς να κατανοήσει τον Λόγο του Χριστού ο αδαής και  υλικά αποστερημένος άνθρωπος ,  όταν τον έχει πλακώσει η   φτώχεια και τα  κοινωνικά αδιέξοδα, ώστε να κρίνει λογικά και να ζητήσει από τον Θεό να τον ελεήσει; Το απειλούμενο εγώ του  καταρρέει από  τη συνεχή   ανέχεια και ως άμυνα ενδύεται  την   αχαλίνωτη φαντασία .Καλπάζει σαν άλογο η ψυχή,   δραπετεύοντας από το στάβλο  της  πραγματικότητας, σε χώρους μακρινούς, εκεί που όλα είναι κομμένα και ραμμένα στα μέτρα  μίας “ καθωσπρέπει ζωής”, κοινωνικά αποδεκτής και άκρως επιθυμητής, με πλούτο , δόξα και κοινωνική αναγνώριση, έτσι όπως φαντάστηκε ο απονήρευτος, ο   αγράμματος, ο άπιστος, ο άπληστος, ο ματαιόδοξος, αλλά και  ο  ψυχοπαθής,  αυτή τη μάταιη ζωή του.”Μακάριοι οι καθαροί τη καρδία ότι τον Θεό όψονται”, είπε ο κύριος και ο διάβολος φρόντισε να μην τον δει κανείς κοσμικός, πάνω σε τούτο τον πλανήτη.  Η Αννούλα  της ιστορίας μας,  όπως διαβάζουμε στο ιστορικό αρχείο για τη Βαλύρα, του καθ . Ιωάννη Λύρα, αισθάνθηκε τον Θεό στα βαθιά της γεράματα,  γιατί όλη της τη ζωή  έβλεπε μόνο τον Κωνσταντίνο Καραμανλή. Ζήλεψε τη πολιτική, τη δύναμη  , την εξουσία και το χρήμα και τα αναβίβασε σε Θεό μέσα της . Ήταν μία  άμυνα ,ενάντια σε  εκείνους που δεν  εκτιμούσαν πραγματικά τη προσφορά της και υποβίβαζαν  την όμορφη βοσκοπούλα της Βαλύρας.

Μια ζωή … εξετάσεις !

 ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ

Τις μέρες αυτές τα παιδιά έχουν εξετάσεις. «Εξετάζονται τα σχολεία, λέγαμε παλιά. Εξετάσεις κάθε είδους: εισαγωγικές, προγωγικές, Πανελλήνιες ή Πανελλαδικές, πτυχιακές, μεταπτυχιακές,. Παλιότερα για να «περάσεις» από μία τάξη στην άλλη είτε του Δημοτικού είτε του Γυμνασίου έπρεπε κάθε χρόνο να «εξετασθείς» και να πετύχεις βαθμό προβιβασμού. Αν «κοβόσουν» τον Ιούνιο σε κάποιο μάθημα έπρεπε τον Σεπτέμβριο να διαγωνισθείς εκ νέου σε εξετάσεις ως «μετεξεταστέος» ή «επανεξεταστέος». Κάθε σπίτι τώρα το Μάιο, Ιούνιο έχει παιδιά, εγγόνια, ανήψια, βαφτιστήρια κλπ που διαβάζουν για τις εξετάσεις τους. Όλη η οικογένεια είναι στο πόδι, σε αγωνία και ετοιμότητα. Την τελευταία διετία βέβαια λόγω πανδημίας, τα πράγματα έχουν αλλάξει, με την λεγόμενη τηλεκαπαίδευση και πότε τα σχολεία ανοίγουν και τον άλλο μήνα ξανακλείνουν.

Το Σερνικοβότανο της Βαλύρας και η Θεία Οικονομία

  Στον θείο Αποστόλη, τον γεωπόνο, που δεν απέκλινε από τα σχέδια του Θεού

     Οι άνθρωποι ,από αρχαιοτάτων χρόνων, ανάλογα με τις αντιλήψεις και ανάγκες τους, παρακαλούσαν τον Θεό, όπως τον αντιλαμβάνονταν, ανά ιστορική περίοδο, να τους χαρίσει τέκνα. Ιδιαιτέρως ,ζητούσαν  γιούς ,προκειμένου να  τύχει    διαιώνισης το γένος τους . Όταν  έχαναν την πίστη τους και ο κακός λογισμός τους έλεγε ότι ο Θεός δεν τους  ακούει, κατέφευγαν σε άλλες μεθόδους,  ήπιες έως πολύ  κακές, αλλά και στα βότανα , σε  παραϊατρικές προσεγγίσεις. Ήθελαν να αυξήσουν τις πιθανότητες επιτυχίας του στόχου τους, όσον αφορούσε την τεκνοποίηση και τον οικογενειακό τους προγραμματισμό,αλλά και τη διασφάλιση της συνέχειας της αγάπης και πίστης από τον σύντροφό τους, ιδίως οι γυναίκες. Για παράδειγμα, η  Ραχήλ, η δεύτερη και αγαπημένη  σύζυγος του Ιακώβ, (Γεν.30.1-22)  που ήταν στείρα, ζήτησε από την αδελφή της Λεία, την πρώτη γυναίκα του  ίδιου άντρα, τους μανδραγόρες του γιου της Ρουβάν, αλλά τελικά ο Θεός αποφάσισε, πότε ήταν η κατάλληλη περίοδος, με βάση τη  ταπείνωση τής Ραχήλ και του Ιακώβ, για να αποσύρει την αισχύνη από πάνω της και να καρποφορήσει.

Η Κουκουβάγια της Βαλύρας και ο Αι Γιώργης Καβαλάρης

  Αφιερωμένο σε όλες τις κουκουβάγιες της Βαλύρας, που υπηρέτησαν  ανιδιοτελώς, το θείο σχέδιο

        Η γιαγιά μου Κωνσταντίνα, μου  είχε διηγηθεί , κατά τη παιδική μου ηλικία ,  μία ιστορία,  που είχε ακούσει  από τη δική της  γιαγιά . Αφορούσε τη καλλιέργεια της ψυχής και τη προετοιμασία για τον θάνατο, μέσα από μία  διαισθητική προσέγγιση , βασισμένη τόσο στη βαθιά πίστη των ανθρώπων  για τον Θεό, αλλά και στις τοπικές δοξασίες, διοσημίες, ήθη, έθιμα  και αντιλήψεις, όπως αυτές πέρασαν και παγιώθηκαν, από γενιά σε γενιά, στον τόπο μας.   Η Βαλύρα, του 1960-1970 ,ήταν δύο μορφών: Εκείνη  των κατοίκων του επίγειου βίου, που προσέρχονταν για να λειτουργηθούν στον Ιερό Ναό του Αγίου Αθανασίου , και των  πολιτών της αιωνίου ζωής, που τους φρόντιζε ο Αι Γιώργης, στο  κοιμητήριο του χωριού, έφιππος ,για να τον φοβούνται  όλοι , και να επικρατεί  θεία πειθαρχία, ώστε οι μεν ,να μην ενοχλούν τους δε!

Γρηγόρης Κριμπάς ΣΑΤΙΡΙΚΑ

 (τα σατιρικά μας σχόλια

κι όποιον πάρουνε τα βόλια!)

ΤΟΜΟΣ Β΄

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Σήμερα ζούµε σε μια πολύ δύσκολη εποχή. Ποτέ άλλοτε δεν εί-

χαµε φτάσει τόσο κοντά στην καταστροφή. Αν δεν αντιµετωπίσουμε τις δύσκολες καταστάσεις µε χιουμοριστική διάθεση υπάρχει κίνδυνος να οδηγηθούµε στην απελπισία ή ακόµη και στην κατάθλιψη.

Το χιούμορ είναι η καλύτερη άµυνα για την ψυχική μας υγεία. Το

γέλιο ήταν η πιο υγιής αντίδραση το λαού μας σ, όλες τις φάσεις

του πολυκύμαντου βίου του.

Όπως το κάθε τι στη ζωή µας και το χιούμορ πρέπει να σέβεται

το µέτρο. Δεν πρέπει να ξεπέφτει σε ανεπίτρεπτες χυδαιότητες ή

να εκτροχιάζεται σε ανεξέλεγκτες καταστάσεις και χονδροειδείς χαβαλέδες. Αντίθετα πρέπει να είναι σαν το αλάτι που σε σωστή ποσότητα νοστιµίζει το φαγητό, ενώ σε υπερβολική ποσότητα βλάπτει σοβαρά την υγεία.

ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΛΙΝΑΡΔΟΥ ΚΩΣΤΑΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ 1970-71 ΤΑΞΗ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΒΑΛΥΡΑΣ

  ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ.

Το δρεπάνι του χάρου αφαιρεί ζωές νέων από τη Βαλύρα. 

Μετά το θάνατο της Σταυρούλας Λινάρδου  ακολουθεί ο Ντίνος Καίσαρης και χτες ο Κώστας Ηλιόπουλος.

Στη μαθητική φωτογραφία του 1970 οι συμμαθητές και συμμαθητριές σας σας εύχονται καλό παράδεισο και συλλυπούνται τις οικογενειές σας.

 

1970-71  ΤΑΞΗ ΣΤ

ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΒΑΛΥΡΑΣ

ΔΑΣΚΑΛΟΙ ΕΛΕΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΥ, ΧΡΙΣΤΟΣ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ, ΣΤΑΣΙΝΟΣ ΠΕΝΤΕΑΣ, ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΣΤΑΘΑ

Το Θαύμα της Παναγίας της Βουλκανιώτισσας

  Στους γονείς και παππούδες μας, που με το ήθος τους τίμησαν τη Μεγαλόχαρη

      Οι Αρχαίοι Έλληνες  ,μελετούσαν ποιες είναι οι  κατάλληλες μέρες του μήνα   για να συλλάβουν οι γυναίκες τους τόκο. Είχαν διαπιστώσει, ότι  η καλύτερη περίοδος ήταν μετά  τη νουμηνία, δηλαδή μετά το νέο φεγγάρι,  γύρω στις πρώτες εννέα μέρες ,και όχι όταν φθίνει η σελήνη, γιατί υπάρχει γενική αταξία στη φύση, όπως διαπιστώνουν και οι σημερινοί μας  φυσικοί επιστήμονες,   για παράδειγμα, δημιουργούνται στους πορθμούς κυματοαναπλάσεις , γιατί ο ήλιος και η σελήνη βρίσκονται σε αντίθεση . Παράλληλα, απείχαν της συνεύρεσης, κατά τις εορτές των θεών, ιδίως εκείνων που προστάτευαν την πόλη τους. Η Βασίλιννα,   που ήταν η σύζυγος του  βασιλέα των Αθηνών, αποχωριζόταν τον άντρα της για τρεις μέρες ,και κλεινόταν, μαζί με τις συνοδούς της, που ήταν μόνο γυναίκες ,σε έναν συγκεκριμένο  χώρο, στο ιερό του Λιμναίου Διονύσου, μεταξύ της   σημερινής διασταύρωσης της  οδού Αμαλίας και Διονυσίου Αρεοπαγίτου, στην Αθήνα. Το γεγονός επαναλαμβανόταν κάθε χρόνο , κατά το τριήμερο  της εορτής του Διονύσου. Την επισκεπτόταν ο Θεός και έπρεπε να είναι καθαρή, για να δεχτεί τον λόγο του( Αριστ.Αποσπ. 385, Δημ. 1370.17, Μένανδ. Εν Αδήλ. 336,Ευστ.1425.42).

Όταν Θέλει ο Θεός!

  Αφιερωμένο στον Παράκλητο, στον Φύλακα Άγγελό μας

      Οι άνθρωποι ,που πιστεύουν πολύ στον Θεό, χωρίς να έχουν αποδείξεις, είναι ευλογημένοι. Έχουν ανεπτυγμένη τη διαίσθηση και την ενορατική ικανότητα. Στην αρχαιότητα, όσοι έφευγαν από τη ζωή με αυτή τη ικανότητα, λάμβαναν τον δάφνινο στέφανο των Δελφών. Αντίστοιχα, εκείνοι που  είχαν φωτιστεί  στον νου τους και αντιλαμβάνονταν την παρουσία του θείου εντός τους,    αποχωρούσαν από τη ζωή δίκαιοι, με θεία διάκριση, ηθικοί, απηλλαγμένοι από τα εγκόσμια, και  το βραβείο τους ήταν ο χρυσός στέφανος της ελαίας  των Ολυμπίων. Στα κατώτερα επίπεδα, αυτοί που κατόρθωναν να δαμάσουν τις γενετήσιες ορμές τους και να ανέλθουν συνειδητά, σε ανώτερα πνευματικά επίπεδα, δάμαζαν τον λέοντα της Νεμέας και το στεφάνι τους ήταν από σέλινο.  Ανεβαίνοντας προς τα  εμπόδια της απληστίας, λαιμαργίας, φιλαργυρίας και προσκόλλησης στον υλικό κόσμο ,έπρεπε να δαμάσουν τον γάιδαρο της κοιλιάς τους και να  περάσουν στην αντίπερα όχθη, να πλεύσουν προς την νοητική Κόρινθο. Ο στέφανος τους ήταν από πεύκο.

Η Φιλοξενία ,το Μεράκι και η Ανιδιοτελής Προσφορά ,στη Βαλύρα του 1960-1970

  Αφιερωμένο στις φιλόξενες μητέρες μας

       Η Ελλάδα, από αρχαιοτάτων χρόνων ,θεωρούσε τη φιλοξενία ως θεάρεστο έργο. Ο ξενιστής, που ήταν ο οικοδεσπότης,  δεχόταν με τιμές τον ξένο, και του παραχωρούσε τον ξενώνα   της οικίας του . Του προσέφερε  άριστη  φιλοξενία, επιπλέον δώρα αποχαιρετισμού . Ο Ξένιος Δίας, ήταν ο τιμώμενος Θεός και οι άνθρωποι , φροντίζοντας  έναν ξένο, αισθάνονταν ότι φιλοξενούσαν τον ίδιο τον Θεό στο σπίτι τους. Πίστευαν   ότι οι Θεοί τους δοκίμαζαν, μεταμορφώνονταν και τους επισκέπτονταν, για να διαπιστώσουν πόσο θεοσεβείς είναι, και να τους μεταφέρουν μηνύματα ή να τους καθοδηγήσουν. Στην Οδύσσεια του Ομήρου, (ραψωδία α΄, στίχοι 119-124) , η θεά Αθηνά μετέβη από τον Όλυμπο στην Ιθάκη , στο ανάκτορο του Οδυσσέα , μεταμορφωμένη ως Μέντης, ηγήτορας των Ταφίων. Κι ενώ στεκόταν για αρκετή ώρα στις θύρες ως ξένος, κανένας από τους μνηστήρες της Πηνελόπης δεν το κατάλαβε, από την πολλή οινοποσία και το μοίρασμα των κρεάτων μεταξύ τους . Μόνο  ο θεοσεβούμενος Τηλέμαχος είδε τον ξένο , θύμωσε που στεκόταν για πολλή ώρα χωρίς να τον έχουν προσέξει, τον έπιασε από το δεξί του χέρι και  είπε φτερωτά έπη ,δηλαδή θεία λόγια: